Cho trẻ bú mẹ đúng cách: 04 điều mẹ cần biết
Trong những ngày đầu sau sinh, không ít bà mẹ băn khoăn khi nào nên cho trẻ bú, trẻ đã ngậm vú đúng chưa hay làm thế nào để biết con thực sự bú được sữa. Thực tế, trẻ thường biểu hiện nhu cầu bú từ khá sớm. Nếu mẹ nhận biết được những tín hiệu này và cho trẻ bú đúng thời điểm, việc bú mẹ sẽ thuận lợi hơn.
Bên cạnh đó, tư thế của mẹ và trẻ, cách trẻ ngậm bắt vú cũng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng lấy sữa. Vì vậy, ngay từ những cữ bú đầu tiên, mẹ nên chú ý một số dấu hiệu dưới đây.
Đừng đợi đến khi trẻ khóc mới cho trẻ bú
Khóc thường là dấu hiệu muộn của đói. Trước đó, trẻ đã có những biểu hiện để “báo” với mẹ rằng mình muốn bú.
Khi bắt đầu đói, trẻ thường cựa mình, há miệng, quay đầu sang hai bên và có động tác tìm vú. Nếu chưa được bú, trẻ sẽ hoạt động nhiều hơn, duỗi hoặc cử động tay chân, đưa tay lên miệng, mút tay và liên tục tìm vú.
Khi trẻ đã khóc, đỏ mặt, khó chịu hoặc quấy nhiều nghĩa là trẻ đang rất đói. Lúc này, mẹ không nên cố đưa vú vào miệng ngay khi trẻ đang khóc. Hãy ôm trẻ sát vào người, nhẹ nhàng vuốt ve, trấn an; có thể thực hiện da kề da nếu phù hợp. Khi trẻ bình tĩnh và bắt đầu tìm vú trở lại, mẹ cho trẻ bú.
Trong những tuần đầu sau sinh, trẻ thường bú khoảng 8–12 lần trong 24 giờ, có thể nhiều hơn vào một số thời điểm. Mẹ nên cho trẻ bú theo nhu cầu cả ngày và đêm, không nhất thiết phải chờ đúng giờ và cũng không nên đợi đến khi trẻ khóc mới cho bú.
Tư thế cho trẻ bú đúng giúp cả mẹ và trẻ thoải mái
Mẹ có thể cho trẻ bú ở tư thế ngồi hoặc nằm tùy điều kiện và tình trạng sức khỏe. Không có một tư thế duy nhất phù hợp với tất cả bà mẹ, nhưng dù lựa chọn tư thế nào cũng cần bảo đảm mẹ thoải mái và trẻ được đặt sát vào người mẹ.
Khi cho bú, đầu và thân trẻ nên nằm trên cùng một đường thẳng, tai – vai – hông tương đối thẳng hàng. Toàn thân trẻ hướng về phía mẹ, bụng trẻ áp sát người mẹ, mặt hướng về bầu vú.
Trước khi cho trẻ ngậm vú, mẹ đặt trẻ sao cho mũi trẻ ở vị trí đối diện núm vú. Chờ đến khi trẻ há miệng rộng, mẹ đưa trẻ sát vào bầu vú. Không nên cúi người hoặc cố đưa bầu vú về phía trẻ vì tư thế này dễ khiến mẹ mỏi và khó duy trì trong suốt cữ bú.
Nhìn thế nào để biết trẻ đã ngậm bắt vú đúng?
Khi ngậm bắt vú đúng, trẻ không chỉ ngậm phần núm vú mà lấy được cả núm vú và một phần quầng vú vào sâu trong miệng.
Mẹ có thể quan sát thấy miệng trẻ mở rộng, môi dưới hướng ra ngoài, cằm chạm hoặc áp sát vào vú mẹ. Phần quầng vú còn nhìn thấy ở phía trên miệng trẻ thường nhiều hơn phía dưới.
Ngậm bắt vú đúng giúp trẻ lấy sữa tốt hơn và hạn chế đau, nứt hoặc tổn thương núm vú cho mẹ. Nếu mỗi lần trẻ bú mẹ đều đau nhiều hoặc núm vú thường xuyên bị dẹt, méo sau cữ bú, cần kiểm tra lại cách trẻ ngậm vú.
Làm sao biết trẻ đang bú được sữa?
Khi mới bắt đầu cữ bú, trẻ có thể mút nhanh. Khi sữa xuống, nhịp bú thường trở nên chậm và sâu hơn, xen kẽ những khoảng nghỉ ngắn. Mẹ có thể nhìn thấy hoặc nghe được tiếng trẻ nuốt sữa.
Trong lúc bú, má trẻ tròn, không bị hóp vào theo từng nhịp mút. Trẻ tương đối thư giãn, giữ vú tốt và tiếp tục bú theo nhịp mút – nuốt.
Sau khi bú, nhiều trẻ tự nhả vú và có vẻ hài lòng, thư giãn. Bầu vú của mẹ thường mềm hơn. Núm vú sau cữ bú vẫn giữ hình dạng tương đối bình thường, không bị dẹt, nhăn, méo hoặc chuyển màu trắng. Mẹ cũng không nên có cảm giác đau kéo dài ở núm vú sau khi trẻ bú.
Không cần căn thời gian mỗi cữ bú
Một cữ bú không nhất thiết phải kéo dài 10, 15 hay 20 phút. Có trẻ lấy sữa nhanh, có trẻ cần nhiều thời gian hơn và ngay ở cùng một trẻ, thời gian của các cữ bú cũng có thể khác nhau.
Vì vậy, thay vì nhìn đồng hồ, mẹ nên quan sát cách trẻ bú.
Khi trẻ vẫn đang mút sâu, có nhịp nuốt và lấy sữa tốt, có thể tiếp tục để trẻ bú. Khi trẻ tự nhả vú hoặc không còn bú tích cực, mẹ có thể cho trẻ ợ hơi nếu cần và mời trẻ bú bên còn lại.
Để đánh giá trẻ có nhận đủ sữa hay không cần xem xét tổng thể: số cữ bú, khả năng ngậm bắt vú, nhịp mút – nuốt, số lần đi tiểu, tình trạng của trẻ và diễn biến cân nặng, thay vì chỉ dựa vào thời gian của một cữ bú.
Khi nào mẹ nên nhờ nhân viên y tế hỗ trợ?
Những ngày đầu làm quen với việc cho con bú, mẹ có thể gặp một số khó khăn. Hãy trao đổi với nhân viên y tế nếu trẻ thường xuyên không ngậm được vú, bú yếu, bỏ bú, khó đánh thức để bú hoặc mẹ không nhận thấy trẻ nuốt sữa.
Mẹ cũng cần được kiểm tra khi đau nhiều lúc cho con bú, núm vú bị nứt hoặc tổn thương, bầu vú căng đau kéo dài, có vùng sưng nóng đỏ hoặc kèm sốt.
Nếu mẹ lo con không đủ sữa, trẻ đi tiểu ít, tăng cân chưa phù hợp hoặc có bất kỳ biểu hiện bất thường nào, không nên tự ý bổ sung sữa hoặc sử dụng các sản phẩm được quảng cáo là kích sữa trước khi tìm hiểu nguyên nhân. Việc kiểm tra một cữ bú thực tế thường giúp nhân viên y tế nhận ra trẻ đang gặp khó khăn ở tư thế, ngậm bắt vú hay khả năng lấy sữa.
Đối với trẻ sinh non, nhẹ cân hoặc trẻ có bệnh lý sau sinh, việc bú mẹ và chế độ nuôi dưỡng cần được đánh giá riêng theo tình trạng của từng trẻ.
Cho trẻ bú đúng ngay từ đầu giúp mẹ tự tin hơn
Cho con bú là một quá trình mẹ và trẻ cùng học. Mẹ không cần chờ trẻ khóc mới cho bú mà nên nhận biết những dấu hiệu đói từ sớm, cho trẻ bú theo nhu cầu và chú ý tư thế cũng như cách trẻ ngậm bắt vú.
Khi trẻ được đặt đúng tư thế, ngậm vú sâu và lấy sữa hiệu quả, trẻ sẽ bú thuận lợi hơn, đồng thời giúp mẹ duy trì nguồn sữa và hạn chế những khó chịu thường gặp ở núm vú, bầu vú.
Nếu việc cho con bú chưa thuận lợi trong những ngày đầu, mẹ nên chủ động tìm sự hỗ trợ của nhân viên y tế. Một vài điều chỉnh đúng về tư thế và cách ngậm bắt vú có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể cho cả mẹ và trẻ.
Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc luôn đồng hành, tư vấn và hỗ trợ các bà mẹ thực hành nuôi con bằng sữa mẹ đúng cách ngay từ những ngày đầu sau sinh.
Tìm hiểu thêm thông tin tại bài viết:
Nền tảng sức khỏe cho trẻ với công thức vàng “1+6+24”
10 lợi ích của nuôi con bằng sữa mẹ
CẨM NANG SỐNG KHỎE SỐ 04; NUÔI CON BẰNG SỮA MẸ
Thông tin liên hệ đặt lịch khám tại BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC
Hotline CSKH: 0911.553.115
Hotline Tiêm chủng: 0859.573.115
Hotline Cấp cứu 24/7: 0859.873.115
Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ
Fanpage | Zalo | YouTube: Bệnh Viện Sản Nhi Vĩnh Phúc
Tài liệu tham khảo: Quyết định 2323/QĐ-BYT 2025 ban hành tài liệu chuyên môn ‘Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc và điều trị trẻ sơ sinh
