Bị quai bị kiêng gì? Những điều nên làm và không nên làm
Khi trẻ mắc quai bị, nhiều gia đình thường được khuyên phải kiêng nước, kiêng gió, không được tắm, không ăn đồ chua hoặc phải kiêng vận động hoàn toàn. Một số lưu ý có cơ sở nhất định, nhưng cũng có những quan niệm kiêng khem không cần thiết, thậm chí khiến trẻ khó chịu và ảnh hưởng đến việc chăm sóc.
Vậy bị quai bị kiêng gì, nên ăn uống và sinh hoạt như thế nào? Điều quan trọng nhất là cho trẻ nghỉ ngơi, uống đủ nước, lựa chọn thức ăn phù hợp, hạn chế lây bệnh cho người khác và theo dõi các dấu hiệu biến chứng.
Bị quai bị có phải kiêng gió không?
Trẻ mắc quai bị không cần phải nằm trong phòng đóng kín cửa hoặc tránh hoàn toàn không khí bên ngoài.
Phòng của trẻ nên sạch sẽ, thông thoáng và có nhiệt độ phù hợp. Nếu sử dụng quạt hoặc điều hòa, cần điều chỉnh để trẻ cảm thấy dễ chịu, tránh để luồng khí lạnh thổi trực tiếp liên tục vào người.
Điều cần hạn chế trong giai đoạn mắc bệnh không phải là “gió”, mà là để trẻ hoạt động quá sức hoặc tiếp xúc gần với nhiều người khi còn khả năng lây bệnh.
Bị quai bị có phải kiêng nước, kiêng tắm không?
Không cần kiêng tắm.
Trẻ vẫn cần được vệ sinh cơ thể, răng miệng và thay quần áo sạch hằng ngày. Nếu trẻ đang sốt hoặc mệt, cha mẹ có thể tắm nhanh bằng nước có nhiệt độ phù hợp hoặc lau người cho trẻ.
Không nên để trẻ nhiều ngày không được vệ sinh chỉ vì quan niệm “quai bị phải kiêng nước”.
Khi tắm, tránh để trẻ bị lạnh và không chà xát mạnh vào vùng tuyến mang tai đang sưng đau.
Bị quai bị có phải kiêng đồ chua không?
Đây là lưu ý có cơ sở hơn.
Những thực phẩm có vị chua có thể kích thích tuyến nước bọt tăng tiết. Khi tuyến mang tai đang viêm và sưng, việc tăng tiết nước bọt có thể khiến trẻ cảm thấy đau hoặc khó chịu hơn.
Vì vậy, trong giai đoạn tuyến mang tai còn đau, nên hạn chế những thực phẩm hoặc đồ uống có vị chua nếu chúng làm trẻ đau tăng khi ăn.
Không cần loại bỏ hoàn toàn mọi loại trái cây chỉ vì trẻ mắc quai bị. Nên lựa chọn thực phẩm dựa trên khả năng ăn uống và mức độ khó chịu của trẻ.
Trẻ bị quai bị nên ăn gì?
Sưng đau tuyến mang tai có thể khiến trẻ khó nhai và khó nuốt. Cha mẹ nên ưu tiên những món mềm, dễ ăn như cháo, súp hoặc thức ăn được chế biến mềm phù hợp với độ tuổi.
Có thể chia thành nhiều bữa nhỏ nếu trẻ ăn kém.
Khẩu phần vẫn cần bảo đảm đa dạng và đủ dinh dưỡng. Không có bằng chứng cho thấy trẻ mắc quai bị phải kiêng thịt, cá, trứng, sữa hoặc các nhóm thực phẩm thông thường nếu trẻ không có dị ứng hay chống chỉ định riêng.
Nếu trẻ còn bú mẹ, tiếp tục cho trẻ bú theo nhu cầu.
Trẻ bị quai bị có cần uống nhiều nước không?
Trẻ cần được cung cấp đủ nước, đặc biệt khi có sốt hoặc ăn uống kém.
Cha mẹ có thể cho trẻ uống từng lượng nhỏ, nhiều lần trong ngày nếu trẻ không muốn uống nhiều cùng lúc.
Không cần ép trẻ uống một lượng nước quá lớn. Mục tiêu là bảo đảm trẻ không bị thiếu nước và vẫn duy trì bài tiết phù hợp.
Nếu trẻ khô miệng, tiểu ít, mệt nhiều, uống rất kém hoặc có những biểu hiện nghi ngờ mất nước, cần đưa trẻ đi khám.
Bị quai bị có cần kiêng vận động không?
Trong giai đoạn sốt, đau và mệt, trẻ nên nghỉ ngơi và tránh vận động gắng sức.
Điều này đặc biệt quan trọng nếu trẻ trai hoặc nam giới sau tuổi dậy thì xuất hiện đau hoặc sưng tinh hoàn. Khi đó, người bệnh cần được khám để đánh giá biến chứng viêm tinh hoàn và được hướng dẫn chế độ nghỉ ngơi phù hợp.
Khi trẻ đã hết sốt, sức khỏe hồi phục và không có biến chứng, có thể dần trở lại các hoạt động thông thường.
Có được xoa dầu, đắp lá lên vùng sưng quai bị không?
Không nên tự ý đắp lá, bôi thuốc, xoa dầu hoặc sử dụng các chất không rõ thành phần lên vùng tuyến mang tai đang sưng.
Những biện pháp này không loại bỏ được vi rút quai bị và có thể gây kích ứng hoặc tổn thương da.
Cũng không nên xoa bóp mạnh vùng mang tai với mục đích làm tuyến “nhanh xuống”.
Nếu vùng sưng đau nhiều, đỏ rõ, tăng nhanh hoặc có biểu hiện khác thường, trẻ cần được khám vì không phải mọi trường hợp sưng vùng mang tai đều do quai bị.
Bị quai bị có cần uống kháng sinh không?
Quai bị do vi rút nên kháng sinh không có tác dụng điều trị bệnh quai bị.
Cha mẹ không nên tự mua kháng sinh cho trẻ với mong muốn làm giảm sưng hoặc giúp bệnh khỏi nhanh hơn.
Kháng sinh chỉ được sử dụng khi bác sĩ xác định có tình trạng nhiễm khuẩn cần điều trị.
Tương tự, không nên tự sử dụng corticosteroid hoặc các thuốc chống viêm khác để điều trị quai bị hoặc phòng biến chứng nếu chưa có chỉ định.
Trẻ bị quai bị có cần kiêng đi học?
Có, trong thời gian còn khả năng lây bệnh.
Theo CDC, người mắc quai bị nên hạn chế tiếp xúc với người khác trong 5 ngày kể từ khi bắt đầu sưng tuyến mang tai hoặc tuyến nước bọt khác.
Trong thời gian này, trẻ nên nghỉ học, không tham gia các hoạt động tập thể và hạn chế tiếp xúc gần với người khác.
Đây là một trong những việc cần thực hiện nghiêm túc hơn nhiều so với các quan niệm như kiêng gió hay kiêng tắm, bởi quai bị là bệnh truyền nhiễm có khả năng lây từ người sang người.
Trẻ mắc quai bị có cần dùng riêng đồ dùng cá nhân?
Nên hạn chế dùng chung những vật dụng có khả năng tiếp xúc với nước bọt như cốc, chai nước, thìa, đũa và một số đồ dùng cá nhân khác.
Người bệnh cần che miệng khi ho hoặc hắt hơi và rửa tay thường xuyên.
Các thành viên trong gia đình cũng nên thực hiện vệ sinh tay và kiểm tra lại tình trạng tiêm chủng, nhất là khi có người chưa rõ mình đã được tiêm vắc xin phòng quai bị hay chưa.
Những việc không nên làm khi trẻ mắc quai bị
Không tự mua kháng sinh để điều trị quai bị.
Không tự dùng thuốc chống viêm hoặc corticosteroid khi chưa có chỉ định.
Không đắp lá hoặc các chất không rõ thành phần lên vùng sưng.
Không xoa bóp mạnh vùng tuyến mang tai.
Không bắt trẻ kiêng ăn quá mức.
Không để trẻ nghỉ tắm, nghỉ vệ sinh cơ thể kéo dài.
Không cho trẻ tiếp tục đi học trong thời gian cần hạn chế tiếp xúc.
Không chủ quan khi xuất hiện đau đầu nhiều, nôn, đau bụng hoặc đau – sưng tinh hoàn.
Khi nào trẻ bị quai bị cần đi khám?
Phần lớn trẻ mắc quai bị có thể hồi phục tốt, nhưng cha mẹ cần theo dõi sát trong quá trình bệnh.
Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu xuất hiện đau đầu nhiều, nôn nhiều, cứng cổ, rối loạn ý thức, đau bụng nhiều, đau hoặc sưng tinh hoàn, ăn uống rất kém, dấu hiệu mất nước hoặc tình trạng toàn thân xấu đi.
Đặc biệt, đau và sưng tinh hoàn ở trẻ trai sau tuổi dậy thì hoặc nam giới mắc quai bị cần được đánh giá y tế, không nên tự điều trị tại nhà.
Chăm sóc đúng quan trọng hơn kiêng khem
Khi trẻ mắc quai bị, cha mẹ không cần áp dụng quá nhiều quy tắc kiêng khem. Trẻ vẫn cần được vệ sinh sạch sẽ, ăn uống đủ chất, uống đủ nước và nghỉ ngơi phù hợp.
Có thể hạn chế thực phẩm có vị chua nếu khiến trẻ đau vùng tuyến nước bọt nhiều hơn; đồng thời tránh vận động gắng sức khi trẻ còn sốt, mệt.
Quan trọng nhất là hạn chế tiếp xúc với người khác trong thời gian có khả năng lây, theo dõi các dấu hiệu bất thường và đưa trẻ đi khám khi nghi ngờ biến chứng.
Để chủ động phòng quai bị, cha mẹ cũng nên kiểm tra lại lịch tiêm chủng của trẻ.
Vắc xin phòng quai bị thường có trong vắc xin phối hợp sởi – quai bị – rubella (MMR) hoặc sởi – quai bị – rubella – thủy đậu (MMRV).
Đơn nguyên Tiêm chủng Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc – Địa chỉ tiêm chủng an toàn, tin cậy
Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc cung cấp dịch vụ tiêm chủng an toàn với quy trình chuẩn, đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng giàu kinh nghiệm và hệ thống theo dõi sau tiêm chặt chẽ.
Khám sàng lọc trước tiêm bởi bác sĩ chuyên khoa
Tư vấn lịch tiêm phù hợp theo từng độ tuổi
Theo dõi và xử trí kịp thời các phản ứng sau tiêm
Đảm bảo chất lượng vắc xin và quy trình bảo quản nghiêm ngặt.
Tiêm chủng hôm nay vì một tương lai khỏe mạnh và hạnh phúc mai sau.
Thông tin liên hệ và đặt lịch khám tại BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC
Hotline CSKH: 0911.553.115
Hotline Tiêm chủng: 0859.573.115
Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ
