QUẢN LÝ ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THAI KỲ SAU SINH

Quản lý đái tháo đường thai kỳ không kết thúc ngay sau khi em bé chào đời. Sau sinh, người mẹ cần tiếp tục được theo dõi glucose huyết tương, điều chỉnh insulin khi cần thiết, duy trì chế độ dinh dưỡng và vận động phù hợp, đồng thời thực hiện đánh giá rối loạn chuyển hóa glucose sau sinh.

Đối với trẻ sơ sinh có mẹ mắc đái tháo đường thai kỳ (ĐTĐTK), việc theo dõi sớm sau sinh cũng rất quan trọng nhằm phát hiện và xử trí kịp thời nguy cơ hạ đường huyết và các vấn đề liên quan.

Những điều mẹ cần lưu ý quản lý đái tháo đường sau sinh khi mắc đái tháo đường thai kỳ

Sau sinh, mẹ từng mắc đái tháo đường thai kỳ cần tiếp tục quan tâm đến sức khỏe của mình và chăm sóc bé đúng cách. Mẹ hãy lưu ý:

• Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, vận động phù hợp và kiểm soát cân nặng để bảo vệ sức khỏe, giảm nguy cơ mắc đái tháo đường týp 2 sau sinh.

• Nuôi dưỡng và chăm sóc bé đúng cách, ưu tiên cho trẻ bú mẹ, đồng thời theo dõi sức khỏe của bé theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

• Đừng quên kiểm tra đường huyết sau sinh từ 4–12 tuần, bằng nghiệm pháp dung nạp 75 g glucose đường uống để phát hiện sớm các rối loạn đường huyết, ngay cả khi mẹ cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh.

Mẹ hãy nhớ: Đường huyết có thể trở về bình thường sau sinh nhưng nguy cơ mắc đái tháo đường trong tương lai vẫn còn. Vì vậy, mẹ cần duy trì lối sống lành mạnh và kiểm tra đường huyết định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Theo dõi mẹ và trẻ sau sinh

* Theo dõi trẻ sơ sinh

Ngay sau sinh, trẻ được chăm sóc và theo dõi sát để phát hiện nguy cơ hạ đường huyết sơ sinh.

Trẻ sơ sinh cần được thử glucose huyết tương mao mạch trong vòng 2 giờ sau sinh và có xử trí phù hợp.

Theo dõi tình trạng thân nhiệt, tim mạch, hô hấp; cần phát hiện kịp thời hội chứng suy hô hấp cấp, hạ thân nhiệt.

* Theo dõi và chỉnh liều insulin cho mẹ

Sau khi sinh, nhu cầu insulin của cơ thể mẹ thường giảm nhanh do sự thay đổi nội tiết. Vì vậy, mẹ cần được theo dõi đường huyết và điều chỉnh điều trị phù hợp để tránh nguy cơ hạ hoặc tăng đường huyết.

Đối với mẹ mắc đái tháo đường thai kỳ:

• Sau sinh, đường huyết thường trở về mức bình thường nên nhiều mẹ không cần tiếp tục sử dụng insulin.

• Mẹ cần được kiểm tra đường huyết lúc đói trong vòng 24 giờ đầu sau sinh.

• Nếu đã sử dụng insulin trong thai kỳ, bác sĩ sẽ đánh giá để quyết định ngừng thuốc hoặc điều chỉnh liều khi cần thiết.

• Nếu đường huyết tăng cao, đặc biệt khi ≥ 11,1 mmol/L, mẹ cần được bác sĩ đánh giá và chỉ định điều trị phù hợp.

Đối với mẹ đã mắc đái tháo đường trước khi mang thai:

• Sau sinh, mẹ vẫn cần tiếp tục được theo dõi và điều trị đái tháo đường.

• Nhu cầu insulin có thể giảm đáng kể so với thời gian mang thai. Bác sĩ sẽ căn cứ kết quả đường huyết để điều chỉnh liều phù hợp, có thể cần giảm liều insulin.

• Mẹ cần được khám chuyên khoa Nội tiết sau khi xuất viện để tiếp tục quản lý bệnh lâu dài.

Lưu ý: Không tự ý ngừng, sử dụng lại hoặc giảm liều insulin, kể cả khi đường huyết đã trở về bình thường. Mọi thay đổi về thuốc phải theo chỉ định của bác sĩ để bảo đảm an toàn cho mẹ sau sinh.

Cho con bú và chăm sóc hậu sản

Cho bé bú sớm nhất có thể, ngay trong vòng 1 giờ đầu sau sinh.

Thực hiện da kề da ít nhất ngày đầu sau sinh.

Cho bú sữa non mỗi 2–3 giờ/lần.

Áp dụng biện pháp tránh thai như bao cao su, dụng cụ tử cung, viên thuốc ngừa thai kết hợp hàm lượng thấp.

Đánh giá rối loạn chuyển hóa glucose sau sinh cho phụ nữ có ĐTĐTK

Phụ nữ đã mắc đái tháo đường thai kỳ cần thực hiện đánh giá rối loạn chuyển hóa glucose sau sinh 4–12 tuần, với xét nghiệm 75 gram glucose uống – 2 giờ.

Chuẩn bị trước xét nghiệm

Nhịn ăn, có thể uống nước lọc, 12 giờ trước xét nghiệm.

Cách thực hiện

Lấy máu tĩnh mạch khi đói. Sau đó uống dịch pha 75 gram glucose.

Tiếp tục lấy máu tĩnh mạch 2 giờ sau uống 75 gram glucose.

Bảng 8. Giá trị glucose huyết tương tĩnh mạch nghiệm pháp 75 gram – 2 giờ sau sinh

Theo dõi dựa trên kết quả xét nghiệm

Nếu kết quả bình thường sau sinh: tầm soát định kỳ 1–3 năm/lần.

Nếu kết quả bất thường: chuyển chuyên khoa Nội tiết điều trị và theo dõi.

Đừng bỏ qua việc kiểm tra đường huyết sau sinh

Glucose huyết tương có thể trở về bình thường sau khi sinh ở nhiều phụ nữ mắc ĐTĐTK. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là có thể bỏ qua việc theo dõi sau sinh.

Người mẹ cần thực hiện nghiệm pháp dung nạp 75 gram glucose uống – 2 giờ vào thời điểm 4–12 tuần sau sinh. Căn cứ kết quả, người mẹ tiếp tục được tầm soát định kỳ hoặc chuyển chuyên khoa Nội tiết để theo dõi và điều trị khi có bất thường.

Bên cạnh kiểm tra glucose huyết tương, người mẹ cần duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, hoạt động thể chất và kiểm soát cân nặng, đồng thời chú trọng nuôi con bằng sữa mẹ.

Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc – Đồng hành cùng mẹ từ thai kỳ đến sau sinh

Quản lý đái tháo đường thai kỳ là một quá trình liên tục từ khi mang thai, trong chuyển dạ đến giai đoạn hậu sản. Việc theo dõi đúng thời điểm không chỉ giúp kiểm soát sức khỏe người mẹ mà còn góp phần bảo đảm an toàn cho trẻ ngay từ những giờ đầu sau sinh.

Tại Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc, thai phụ được khám, quản lý thai kỳ và theo dõi sức khỏe mẹ – thai nhi theo từng giai đoạn. Đối với thai phụ mắc đái tháo đường thai kỳ hoặc có thai kỳ nguy cơ cao, người bệnh được theo dõi glucose huyết tương, tư vấn dinh dưỡng – vận động, đánh giá sự phát triển và sức khỏe thai nhi, theo dõi trong chuyển dạ và chăm sóc sau sinh phù hợp với tình trạng cụ thể.

Sau sinh, Bệnh viện chú trọng chăm sóc mẹ và trẻ sơ sinh, da kề da, hỗ trợ bú mẹ sớm, theo dõi các nguy cơ ở trẻ có mẹ mắc ĐTĐTK và hướng dẫn người mẹ tiếp tục kiểm tra glucose huyết tương sau khi xuất viện.

Phụ nữ từng mắc đái tháo đường thai kỳ nên chủ động tái khám và thực hiện xét nghiệm theo lịch hẹn của bác sĩ, kể cả khi sức khỏe ổn định và không có triệu chứng bất thường.

Thông tin liên hệ và đặt lịch khám tại BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC

Hotline CSKH: 0911.553.115

Hotline Tiêm chủng: 0859.573.115

Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ

Email: chamsockhachhang.sannhivp@gmail.com

Tài liệu tham khảo Bộ Y tế. Quyết định số 1470/QĐ-BYT ngày 29/5/2024 về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn quốc gia về sàng lọc và quản lý đái tháo đường thai kỳ

Chi tiết quyết định: 1470-qd-byt_ban_hanh_tai_lieu_huong_dan_quoc_gia_ve_sang_loc_va_quan_ly_dtd_thai_ky