THEO DÕI THAI PHỤ ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THAI KỲ TRONG VÀ SAU ĐẺ – DỰ PHÒNG ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THAI KỲ

Quản lý đái tháo đường thai kỳ (ĐTĐTK) không kết thúc khi thai phụ bước vào chuyển dạ. Việc kiểm soát glucose huyết tương trong cuộc chuyển dạ, theo dõi mẹ và trẻ sau sinh, đánh giá chuyển hóa glucose sau sinh và duy trì lối sống lành mạnh có vai trò quan trọng trong chăm sóc toàn diện phụ nữ mắc ĐTĐTK.

Bên cạnh đó, thực hiện chế độ dinh dưỡng hợp lý, kiểm soát tăng cân và duy trì hoạt động thể chất phù hợp là những nội dung quan trọng trong dự phòng đái tháo đường thai kỳ.

Theo dõi thai phụ trong và sau đẻ

Trong cuộc chuyển dạ

Cần kiểm soát glucose mao mạch mẹ trong suốt cuộc chuyển dạ và sinh, tốt nhất dao động từ 70–100 mg/dL hay 3,9–5,6 mmol/L.

Nếu thai phụ không dùng insulin: theo dõi glucose huyết tương mao mạch 4–6 giờ/lần.

Nếu thai phụ dùng insulin: theo dõi glucose mao mạch 1–2 giờ/lần hoặc theo chỉ định của chuyên khoa Nội tiết.

Theo dõi các yếu tố chuyển dạ.

Sau sổ nhau: Nếu đang dùng insulin phải cân nhắc giảm liều thích hợp vì sau khi lấy hết bánh rau, mất hiện tượng kháng insulin có thể gây hạ glucose máu. Theo dõi chặt chỉ số đường huyết để điều chỉnh thuốc cho phù hợp.

Theo dõi sát trẻ sơ sinh trong vòng 3 ngày đầu sau sinh để phát hiện và xử trí kịp thời các biến chứng như: hạ glucose huyết, hạ calci, đa hồng cầu, tăng bilirubin máu, hội chứng suy hô hấp cấp chu sinh, nhiễm khuẩn sơ sinh.

Cho trẻ tiếp xúc da kề da với mẹ ít nhất ngày đầu sau sinh, hướng dẫn sản phụ cho trẻ bú sớm ngay trong vòng 1 giờ đầu sau sinh.

Thực hiện da kề da ít nhất ngày đầu sau sinh.

Theo dõi sau sinh

Nếu đang dùng insulin, cần giảm liều.

Sử dụng các biện pháp tránh thai như sử dụng bao cao su, dụng cụ tử cung, viên thuốc ngừa thai kết hợp hàm lượng thấp.

Cần thực hiện đánh giá chuyển hóa glucose sau sinh cho các phụ nữ có ĐTĐTK từ 4–12 tuần: làm lại nghiệm pháp dung nạp 75 gram glucose uống – 2 giờ (Nếu kết quả bình thường: tầm soát định kỳ 1 năm/lần. – Nếu kết quả xét nghiệm bất thường: giới thiệu sản phụ khám chuyên khoa Nội tiết).

Dự phòng đái tháo đường thai kỳ: Điều chỉnh lối sống

Để phòng ngừa đái tháo đường thai kỳ, phụ nữ có thai, đặc biệt các thai phụ có nguy cơ cao như đã sinh con từ 4.000 gram, trên 35 tuổi, thừa cân, béo phì…, cần điều chỉnh lối sống, bao gồm ăn tiết chế và tăng cường vận động để phòng chống bệnh ĐTĐTK.

Lựa chọn thực phẩm lành mạnh

Chế độ ăn uống hợp lý, lành mạnh và hoạt động thể chất là biện pháp chính để phòng chống ĐTĐTK.

Tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng để giúp chọn đúng về số lượng và chất lượng thực phẩm; lựa chọn thực phẩm lành mạnh để hạn chế sự tăng cân quá mức và phòng ĐTĐTK.

Kiểm soát sự tăng cân trong thai kỳ

Tăng cân là biểu hiện tích cực cho thấy sự phát triển của thai nhi. Tăng cân của người mẹ lúc mang thai phụ thuộc vào giai đoạn thai kỳ và tình trạng dinh dưỡng trước khi mang thai.

Tùy theo tình trạng dinh dưỡng, được đánh giá qua chỉ số khối cơ thể (BMI) trước khi có thai của người mẹ, tăng cân nên được quan tâm, chú ý theo khuyến cáo về mức tăng cân trong thai kỳ tại Bảng 5.

Ngoài ra, để giảm nguy cơ ĐTĐTK, cần giảm cân với trường hợp bị thừa cân, béo phì trước khi mang thai.

Bảng 5. Khuyến cáo về mức tăng cân trong thai kỳ (tiêu chuẩn Châu Á)

Hạn chế sử dụng muối

Giảm ăn mặn, nhất là đối với những thai phụ có phù, tăng huyết áp hoặc bị nhiễm độc thai nghén để tránh tai biến khi sinh.

Nên sử dụng dưới 5 g muối/ngày và nên sử dụng muối iốt.

Hạn chế sử dụng rượu bia, thuốc lá và chất kích thích

Không nên dùng các loại đồ uống chứa chất kích thích như rượu, cà phê, thuốc lá, nước chè đặc…

Giảm ăn các loại gia vị như ớt, hạt tiêu, tỏi.

Chế độ dinh dưỡng

Chế độ dinh dưỡng hợp lý, thói quen ăn uống lành mạnh, phòng chống ĐTĐTK.

Lựa chọn thực phẩm lành mạnh, sử dụng tháp dinh dưỡng cho phụ nữ có thai và bà mẹ cho con bú để cân bằng các nhóm thực phẩm.

Sử dụng các phương pháp nấu ăn lành mạnh và giảm tiêu thụ thực phẩm có nhiều đường, nhiều chất béo, muối và thực phẩm ít chất xơ.

Tiếp tục duy trì thói quen ăn uống lành mạnh ngay cả sau khi sinh để giảm nguy mắc ĐTĐ týp 2 và hội chứng chuyển hóa sau khi sinh.

Hoạt động thể chất

Hoạt động thể chất giúp phòng ngừa ĐTĐTK, giảm sự đề kháng insulin, kiểm soát glucose huyết tương và rối loạn chuyển hóa lipid máu…

Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc đồng hành cùng mẹ trước, trong và sau sinh

Đái tháo đường thai kỳ cần được quản lý liên tục từ khi phát hiện trong thai kỳ, trong cuộc chuyển dạ đến giai đoạn sau sinh. Việc phối hợp theo dõi sức khỏe người mẹ, kiểm soát glucose huyết tương, đánh giá sự phát triển và sức khỏe thai nhi, chăm sóc trẻ sơ sinh và tầm soát rối loạn chuyển hóa sau sinh giúp quản lý thai kỳ một cách toàn diện.

Tại Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc, thai phụ được khám, theo dõi thai kỳ và tư vấn chăm sóc phù hợp với tình trạng sức khỏe của mẹ và thai nhi. Đối với thai phụ mắc đái tháo đường thai kỳ và các thai kỳ nguy cơ cao, việc quản lý được thực hiện trên cơ sở phối hợp chuyên môn giữa các lĩnh vực liên quan nhằm theo dõi mẹ, thai nhi và trẻ sơ sinh trong từng giai đoạn.

Bệnh viện đồng thời chú trọng tư vấn dinh dưỡng, hướng dẫn vận động trong thai kỳ, theo dõi đường huyết, theo dõi thai, chăm sóc trong chuyển dạ, thực hiện da kề da, hỗ trợ bú mẹ sớm và chăm sóc trẻ sơ sinh sau đẻ.

Thai phụ đã được chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ hoặc thuộc nhóm có nguy cơ cao nên chủ động khám thai, tuân thủ lịch theo dõi và thực hiện các hướng dẫn của nhân viên y tế.

Thông tin liên hệ và đặt lịch khám tại BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC

Hotline CSKH: 0911.553.115

Hotline Tiêm chủng: 0859.573.115

Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ

Email: chamsockhachhang.sannhivp@gmail.com

Tài liệu tham khảo

Tài liệu tham khảo Bộ Y tế. Quyết định số 1470/QĐ-BYT ngày 29/5/2024 về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn quốc gia về sàng lọc và quản lý đái tháo đường thai kỳ

Chi tiết quyết định: 1470-qd-byt_ban_hanh_tai_lieu_huong_dan_quoc_gia_ve_sang_loc_va_quan_ly_dtd_thai_ky