CÁC BIỆN PHÁP TRÁNH THAI HIỆN NAY: HIỂU ĐÚNG ĐỂ LỰA CHỌN PHÙ HỢP

Chủ động tránh thai giúp phòng ngừa mang thai ngoài ý muốn, chủ động khoảng cách giữa các lần sinh và bảo vệ sức khỏe sinh sản. Hiện nay có nhiều biện pháp tránh thai tạm thời, lâu dài và vĩnh viễn. Mỗi phương pháp có ưu điểm, hạn chế và mức độ phù hợp khác nhau, vì vậy lựa chọn cần dựa trên nhu cầu, tình trạng sức khỏe và tư vấn chuyên môn.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các biện pháp tránh thai hiện đại đã được đánh giá về tính an toàn và hiệu quả. Những phương pháp như dụng cụ tử cung, que cấy và triệt sản có hiệu quả rất cao; trong khi thuốc uống, thuốc tiêm, miếng dán hay bao cao su phụ thuộc nhiều hơn vào việc sử dụng đúng và đều đặn.

1. Dụng cụ tránh thai trong tử cung (DCTC)

DCTC là biện pháp tránh thai tác dụng kéo dài và có hồi phục, gồm hai nhóm chính: DCTC chứa đồng và DCTC giải phóng levonorgestrel (LNG-IUD). Đây là một trong những biện pháp tránh thai hiệu quả nhất, với dưới 1 trường hợp mang thai trên 100 người sử dụng trong năm đầu.

Thời gian tránh thai phụ thuộc từng sản phẩm: DCTC chứa đồng có thể có tác dụng tới 10–12 năm, trong khi DCTC nội tiết có thể có hiệu quả 3–8 năm. Khả năng sinh sản trở lại ngay sau khi tháo. DCTC không phòng ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs) hoặc HIV.

2. Bao cao su – tránh thai và bảo vệ kép

Bao cao su gồm loại sử dụng cho nam và loại sử dụng cho nữ. Đây là biện pháp tránh thai tạm thời, dễ tiếp cận và không sử dụng nội tiết.

Điểm đặc biệt là bao cao su là biện pháp tránh thai duy nhất vừa giúp phòng ngừa mang thai, vừa giúp phòng lây truyền HIV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục khi được sử dụng đúng và nhất quán.

Vì vậy, ngay cả khi đang sử dụng thuốc tránh thai, DCTC, que cấy hoặc một biện pháp khác, người có nguy cơ mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục vẫn nên sử dụng bao cao su.

3. Viên uống tránh thai

Có hai nhóm chính:

Viên tránh thai kết hợp chứa estrogen và progestin. Thuốc cần được uống đều đặn hằng ngày và có hiệu quả cao khi sử dụng đúng.

Viên tránh thai chỉ chứa progestin (POP) không chứa estrogen, là lựa chọn phù hợp với một số phụ nữ không thể hoặc không nên sử dụng estrogen. Việc uống thuốc đúng hướng dẫn và đúng thời điểm rất quan trọng để duy trì hiệu quả tránh thai.

Với sử dụng thông thường, thuốc tránh thai đường uống có thể xảy ra khoảng 4–7 trường hợp mang thai/100 người sử dụng trong một năm; hiệu quả cao hơn đáng kể khi sử dụng chính xác.

Thuốc tránh thai đường uống không phòng ngừa HIV hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

4. Thuốc tiêm và que cấy tránh thai

Thuốc tiêm tránh thai chứa progestin, tùy loại có thể được tiêm nhắc sau khoảng 2 hoặc 3 tháng. Hiệu quả phụ thuộc vào việc tiêm đúng lịch.

Que cấy tránh thai được đặt dưới da cánh tay, giải phóng progestin từ từ và thuộc nhóm biện pháp tránh thai có hiệu quả rất cao. Tùy sản phẩm và hướng dẫn áp dụng, que cấy có thể cung cấp tác dụng tránh thai trong nhiều năm. WHO năm 2026 cũng cập nhật các khuyến nghị nhằm mở rộng lựa chọn và thời gian sử dụng một số biện pháp tránh thai.

Cả thuốc tiêm và que cấy đều không bảo vệ khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục và HIV.

5. Miếng dán tránh thai

Miếng dán tránh thai là biện pháp nội tiết kết hợp chứa estrogen và progestin. Người sử dụng thay miếng dán theo lịch quy định. Quên hoặc thay miếng dán muộn có thể làm giảm hiệu quả tránh thai.

Do chứa estrogen, phương pháp này không phù hợp với tất cả phụ nữ. Người có một số yếu tố nguy cơ như huyết khối hoặc bệnh lý nhất định cần được nhân viên y tế đánh giá trước khi lựa chọn.

6. Tránh thai khẩn cấp

Tránh thai khẩn cấp được sử dụng sau quan hệ tình dục không được bảo vệ hoặc khi biện pháp tránh thai gặp sự cố, chẳng hạn bao cao su rách, tuột hoặc quên thuốc tránh thai.

Các lựa chọn bao gồm thuốc tránh thai khẩn cấp chứa levonorgestrel, ulipristal acetate, một số phác đồ thuốc tránh thai kết hợp và DCTC chứa đồng. WHO khuyến cáo sử dụng tránh thai khẩn cấp càng sớm càng tốt và trong vòng 5 ngày sau quan hệ, tùy phương pháp. DCTC chứa đồng là phương pháp tránh thai khẩn cấp có hiệu quả cao nhất.

Cần lưu ý, thuốc tránh thai khẩn cấp không phải thuốc phá thai và không làm gián đoạn một thai kỳ đã hình thành.

7. Triệt sản nam và triệt sản nữ

Triệt sản nam bằng thắt/cắt ống dẫn tinh và triệt sản nữ bằng thắt/cắt vòi tử cung là những biện pháp tránh thai mang tính vĩnh viễn, phù hợp với người đã chắc chắn không còn nhu cầu sinh con.

Đây là các biện pháp có hiệu quả rất cao nhưng cần được tư vấn kỹ trước khi quyết định. Việc lựa chọn phải dựa trên sự tự nguyện và quyết định có đầy đủ thông tin của chính người thực hiện.

Triệt sản không phòng ngừa HIV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

8. Các biện pháp tránh thai tự nhiên

Các biện pháp này bao gồm theo dõi chu kỳ và nhận biết thời kỳ có khả năng thụ thai, kiêng quan hệ trong những ngày có khả năng thụ thai hoặc xuất tinh ngoài âm đạo.

Hiệu quả phụ thuộc nhiều vào khả năng theo dõi và tuân thủ của người sử dụng, nhìn chung kém tin cậy hơn các phương pháp tránh thai hiện đại có hiệu quả cao.

9. Biện pháp cho bú vô kinh (LAM)

LAM là biện pháp tránh thai tạm thời sau sinh. Phương pháp chỉ đạt hiệu quả cao khi đồng thời đáp ứng đủ ba điều kiện: người mẹ chưa có kinh trở lại, trẻ dưới 6 tháng tuổi và trẻ được bú mẹ hoàn toàn hoặc gần hoàn toàn, thường xuyên cả ngày lẫn đêm.

Khi không còn đáp ứng một trong các điều kiện trên, phụ nữ cần chuyển sang biện pháp tránh thai phù hợp khác.

Khuyến cáo khi lựa chọn biện pháp tránh thai

Mỗi biện pháp tránh thai có chỉ định, chống chỉ định, ưu điểm và tác dụng không mong muốn khác nhau. Vì vậy, việc lựa chọn cần dựa trên tuổi, tiền sử sản khoa, tình trạng sức khỏe, bệnh lý nền, thuốc đang sử dụng, thời gian mong muốn tránh thai và kế hoạch sinh con.

Đối với các biện pháp như dụng cụ tránh thai trong tử cung, viên uống tránh thai nội tiết, thuốc tiêm, que cấy, miếng dán tránh thai, tránh thai khẩn cấp và triệt sản, người sử dụng nên được khám, tư vấn và chỉ định theo hướng dẫn chuyên môn của bác sĩ hoặc nhân viên y tế có chuyên môn. Không nên tự lựa chọn hoặc kéo dài sử dụng thuốc nội tiết khi chưa được đánh giá các yếu tố nguy cơ.

Đặc biệt, phụ nữ có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, tiền sử huyết khối, đau nửa đầu có aura, bệnh gan, ung thư vú hoặc bệnh lý phụ khoa; người đang dùng thuốc điều trị; phụ nữ sau sinh, đang cho con bú hoặc nghi ngờ có thai cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ trước khi lựa chọn biện pháp tránh thai.

Bao cao su có thể chủ động sử dụng và là biện pháp có thêm lợi ích giúp giảm nguy cơ lây truyền HIV và nhiều bệnh lây truyền qua đường tình dục khi sử dụng đúng, nhất quán. Với các biện pháp tự nhiên hoặc cho bú vô kinh (LAM), cần được hướng dẫn đầy đủ về điều kiện áp dụng vì hiệu quả phụ thuộc nhiều vào việc thực hiện đúng.

Không có một biện pháp tránh thai phù hợp cho tất cả mọi người. Hãy trao đổi với bác sĩ chuyên khoa để lựa chọn phương pháp an toàn, hiệu quả và phù hợp với từng giai đoạn của cuộc sống sinh sản.

Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc – Đồng hành chăm sóc sức khỏe sinh sản

Khi cần tư vấn về các biện pháp kế hoạch hóa gia đình, người dân nên đến cơ sở y tế để được tư vấn và lựa chọn phương pháp phù hợp.

Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc cung cấp dịch vụ khám, tư vấn và chăm sóc sức khỏe Sản – Phụ khoa, kế hoạch hóa gia đình và sức khỏe sinh sản, hướng tới lựa chọn biện pháp tránh thai an toàn, hiệu quả và phù hợp với từng người.

Thông tin liên hệ đặt lịch khám tại BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC

Hotline CSKH: 0911.553.115

Hotline Cấp cứu 24/7: 0859.873.115

Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ

Fanpage | Zalo | YouTube: Bệnh Viện Sản Nhi Vĩnh Phúc

Tài liệu tham khảo: Quyết định 1359/QĐ-BYT Bộ Y tế ban hành ngày 12/5/2026 tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản nội dung Kế hoạch hóa gia đình và Phá thai an toàn”

Toàn văn Quyết định: Quyết định 1359_BYT Bộ Y tế Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản nội dung Kế hoạch hóa gia đình và Phá thai an toàn.