Chế độ dinh dưỡng và nghỉ ngơi hợp lý – Chìa khóa giúp mẹ duy trì nguồn sữa cho con

Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng phù hợp và có nhiều lợi ích đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Để duy trì việc nuôi con bằng sữa mẹ, bên cạnh cho trẻ bú đúng cách và thường xuyên, người mẹ cần có chế độ dinh dưỡng khi cho con bú đầy đủ, đa dạng, nghỉ ngơi hợp lý và nhận được sự hỗ trợ từ gia đình.

Ăn uống đầy đủ không chỉ giúp người mẹ phục hồi sức khỏe sau sinh mà còn đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng tăng lên trong thời kỳ tạo sữa. Cùng với đó, tinh thần thoải mái, nghỉ ngơi phù hợp và cho trẻ bú theo nhu cầu là những yếu tố quan trọng hỗ trợ quá trình tiết sữa.

Vì sao dinh dưỡng của mẹ sau sinh lại quan trọng?

Trong thời gian cho con bú, cơ thể người mẹ cần thêm năng lượng và một số chất dinh dưỡng để phục hồi sau quá trình mang thai, sinh con và tạo sữa.

Một chế độ ăn thiếu năng lượng hoặc thiếu vi chất kéo dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và tình trạng dinh dưỡng của người mẹ. Vì vậy, thay vì kiêng khem quá mức hoặc chỉ tập trung vào một số món ăn được cho là “lợi sữa”, mẹ nên duy trì chế độ ăn đa dạng, cân đối và phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Chế độ dinh dưỡng dành cho mẹ đang cho con bú

Ăn đa dạng và cân đối các nhóm thực phẩm

Bữa ăn của mẹ đang cho con bú nên phối hợp đa dạng các nhóm thực phẩm để cung cấp đầy đủ năng lượng và chất dinh dưỡng.

Nhóm cung cấp chất bột đường:
Cơm, khoai, ngô, bánh mì, mì, bún, ngũ cốc và các loại thực phẩm giàu carbohydrate khác là nguồn cung cấp năng lượng quan trọng cho cơ thể.

Nhóm cung cấp chất đạm:
Mẹ nên sử dụng đa dạng thịt, cá, trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa, tôm, cua, các loại đậu và chế phẩm từ đậu. Nên phối hợp nguồn đạm động vật và thực vật trong khẩu phần ăn.

Nhóm cung cấp chất béo:
Chất béo là thành phần cần thiết trong chế độ ăn. Có thể lựa chọn dầu thực vật, các loại hạt, vừng, lạc và cá phù hợp với khẩu phần ăn hằng ngày.

Nhóm cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ:
Tăng cường rau xanh và trái cây đa dạng giúp bổ sung vitamin, khoáng chất và chất xơ, đồng thời hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa.

Ăn đủ bữa, không kiêng khem quá mức

Mẹ nên duy trì các bữa ăn chính đầy đủ và có thể bổ sung bữa phụ tùy theo nhu cầu, khẩu vị và tình trạng dinh dưỡng.

Sau sinh không nên áp dụng chế độ ăn kiêng quá mức với mục đích giảm cân nhanh. Việc hạn chế quá nhiều loại thực phẩm khi không có chỉ định chuyên môn có thể khiến khẩu phần mất cân đối và làm tăng nguy cơ thiếu hụt chất dinh dưỡng.

Không có một món ăn riêng lẻ nào có thể quyết định lượng sữa của mẹ. Điều quan trọng là chế độ ăn tổng thể phải đa dạng, cân đối và đáp ứng nhu cầu của cơ thể.

Mẹ cho con bú cần uống bao nhiêu nước?

Trong thời gian cho con bú, người mẹ cần được cung cấp đủ nước để đáp ứng nhu cầu của cơ thể và quá trình tạo sữa.

Mẹ nên uống nước đều trong ngày và uống theo nhu cầu khát. Nhu cầu nước của mỗi người không hoàn toàn giống nhau vì còn phụ thuộc vào chế độ ăn, thời tiết, mức độ vận động, tình trạng sức khỏe và lượng sữa tiết ra.

Nguồn nước có thể đến từ nước uống, sữa, canh, súp và thực phẩm. Nên ưu tiên nước sạch, an toàn và hạn chế các loại đồ uống chứa nhiều đường.

Uống quá nhiều nước không đồng nghĩa với việc cơ thể sẽ tạo ra nhiều sữa hơn. Vì vậy, mẹ không cần ép mình uống một lượng nước quá lớn với mục đích “gọi sữa”.

Nghỉ ngơi hợp lý có vai trò gì đối với việc cho con bú?

Sau quá trình mang thai và sinh con, cơ thể người mẹ cần thời gian để phục hồi. Việc chăm sóc trẻ sơ sinh, đặc biệt trong những tuần đầu, có thể khiến mẹ thường xuyên thức giấc và khó có được giấc ngủ kéo dài.

Thay vì đặt ra một số giờ ngủ cố định cho tất cả bà mẹ, mẹ nên tranh thủ nghỉ khi có điều kiện, ngủ khi trẻ ngủ và chia sẻ công việc chăm sóc trẻ với người thân.

Nghỉ ngơi phù hợp và giảm căng thẳng giúp người mẹ duy trì sức khỏe, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho phản xạ tiết sữa.

Nếu cảm thấy mệt mỏi kéo dài, mất ngủ nghiêm trọng, lo âu, buồn bã hoặc gặp những vấn đề sức khỏe bất thường sau sinh, mẹ nên trao đổi với nhân viên y tế để được đánh giá và hỗ trợ kịp thời.

Cho trẻ bú thường xuyên là yếu tố quan trọng để duy trì nguồn sữa

Cơ chế tạo sữa hoạt động chủ yếu dựa trên nguyên tắc cung – cầu. Khi trẻ bú hiệu quả và sữa được lấy ra khỏi vú thường xuyên, cơ thể người mẹ nhận được tín hiệu tiếp tục sản xuất sữa.

Vì vậy, để hỗ trợ duy trì nguồn sữa, mẹ nên:

Cho trẻ bú theo nhu cầu cả ngày và đêm.

Bảo đảm trẻ ngậm bắt vú đúng và bú hiệu quả.

Hạn chế bỏ cữ bú không cần thiết.

Nếu mẹ và trẻ phải tạm thời xa nhau hoặc trẻ chưa thể bú trực tiếp, cần được hướng dẫn vắt sữa phù hợp để duy trì nguồn sữa.

Tìm kiếm sự hỗ trợ của nhân viên y tế khi trẻ bú kém, khó bắt vú, mẹ đau khi cho bú hoặc lo lắng về lượng sữa.

Có cần sử dụng các món ăn hoặc sản phẩm “lợi sữa”?

Nhiều bà mẹ sau sinh được khuyên sử dụng một số món ăn, đồ uống hoặc sản phẩm với mục đích tăng tiết sữa. Tuy nhiên, không nên phụ thuộc vào một thực phẩm hoặc sản phẩm được quảng cáo là “lợi sữa”.

Đối với phần lớn bà mẹ, những yếu tố quan trọng hơn để duy trì nguồn sữa là:

Trẻ bú đúng và bú hiệu quả.

Cho trẻ bú thường xuyên theo nhu cầu.

Lấy sữa ra khỏi vú hiệu quả khi cần thiết.

Ăn uống đầy đủ và đa dạng.

Nghỉ ngơi phù hợp.

Được hỗ trợ về thể chất và tinh thần.

Nếu mẹ nhận thấy lượng sữa giảm rõ rệt hoặc trẻ có dấu hiệu bú không đủ, cần tìm nguyên nhân thay vì tự ý sử dụng thuốc, thực phẩm chức năng hoặc các sản phẩm kích thích tiết sữa.

Gia đình đồng hành – nguồn hỗ trợ quan trọng đối với bà mẹ sau sinh

Nuôi con bằng sữa mẹ không nên chỉ được xem là trách nhiệm của người mẹ. Sự hỗ trợ của người chồng và các thành viên trong gia đình có vai trò rất quan trọng trong việc giúp mẹ duy trì việc cho con bú.

Gia đình có thể hỗ trợ bằng những việc thiết thực như chia sẻ công việc nhà, cùng chăm sóc trẻ, chuẩn bị các bữa ăn đầy đủ dinh dưỡng và tạo điều kiện để mẹ có thời gian nghỉ ngơi.

Đặc biệt, người thân nên động viên và tôn trọng quyết định nuôi con bằng sữa mẹ, tránh gây áp lực khi mẹ gặp khó khăn trong những ngày đầu. Khi cần thiết, hãy cùng mẹ tìm kiếm sự hỗ trợ từ nhân viên y tế có chuyên môn về nuôi con bằng sữa mẹ.

Mỗi bữa ăn đủ chất, mỗi khoảng thời gian nghỉ ngơi và mỗi sự sẻ chia của gia đình đều góp phần tạo nên môi trường thuận lợi để người mẹ duy trì việc nuôi con bằng sữa mẹ.

Khi nào mẹ cần được tư vấn về nuôi con bằng sữa mẹ?

Trẻ khó ngậm bắt vú hoặc bú không hiệu quả.

Trẻ bú ít, bỏ bú hoặc ngủ nhiều bất thường.

Mẹ đau nhiều khi cho con bú.

Núm vú bị tổn thương.

Vú căng đau, xuất hiện vùng sưng nóng đỏ hoặc mẹ có biểu hiện sốt.

Mẹ lo lắng lượng sữa không đủ cho trẻ.

Trẻ tăng cân chưa phù hợp hoặc có dấu hiệu bú không đủ.

Mẹ gặp khó khăn trong việc duy trì nguồn sữa sau khi trở lại làm việc hoặc phải tạm thời xa trẻ.

Việc đánh giá đúng nguyên nhân và hướng dẫn kỹ thuật cho trẻ bú, vắt và bảo quản sữa phù hợp thường có ý nghĩa quan trọng hơn việc chỉ bổ sung các món ăn được cho là “lợi sữa”.

Dinh dưỡng tốt – nghỉ ngơi hợp lý – cho con bú đúng cách

Để duy trì nguồn sữa cho con, người mẹ cần được chăm sóc toàn diện cả về dinh dưỡng, thể chất và tinh thần. Một chế độ ăn đa dạng, cân đối; uống đủ nước; nghỉ ngơi phù hợp và cho trẻ bú thường xuyên, đúng cách là những yếu tố quan trọng hỗ trợ quá trình nuôi con bằng sữa mẹ.

Bên cạnh sự nỗ lực của người mẹ, sự đồng hành của người chồng, gia đình và nhân viên y tế sẽ giúp mẹ tự tin hơn và vượt qua những khó khăn có thể gặp trong hành trình nuôi con bằng sữa mẹ.

Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc khuyến khích và đồng hành cùng các bà mẹ trong việc nuôi con bằng sữa mẹ, góp phần giúp trẻ có một khởi đầu khỏe mạnh và hỗ trợ sự phát triển trong những năm đầu đời.

Tìm hiểu thêm thông tin tại bài viết:

Nuôi con bằng sữa mẹ

Nền tảng sức khỏe cho trẻ với công thức vàng “1+6+24”

Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc đồng hành cùng mẹ trong hành trình nuôi con bằng sữa mẹ

Nuôi con bằng sữa mẹ là một quá trình cần kiến thức, kỹ năng và sự hỗ trợ, đặc biệt trong những ngày đầu sau sinh.

Tại Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc, sản phụ được nhân viên y tế tư vấn về lợi ích của sữa mẹ; hướng dẫn tư thế cho bú, cách giúp trẻ ngậm bắt vú hiệu quả và nhận biết một số khó khăn thường gặp trong quá trình nuôi con bằng sữa mẹ.

Khi tình trạng sức khỏe của mẹ và trẻ cho phép, Bệnh viện khuyến khích và hỗ trợ thực hiện các thực hành chăm sóc sơ sinh thiết yếu, tạo điều kiện để trẻ được tiếp xúc với mẹ và bắt đầu bú mẹ sớm.

Đối với trẻ sinh non, nhẹ cân, trẻ có bệnh lý hoặc chưa thể bú trực tiếp, việc sử dụng sữa mẹ và lựa chọn phương pháp nuôi dưỡng cần được đánh giá, chỉ định và hướng dẫn phù hợp với tình trạng lâm sàng của từng trẻ.

Mỗi bà mẹ được hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ đúng cách là thêm một trẻ được tạo nền tảng dinh dưỡng và sức khỏe tốt ngay từ những ngày đầu đời.

Thông tin liên hệ đặt lịch khám tại BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC

Hotline CSKH: 0911.553.115

Hotline Tiêm chủng: 0859.573.115

Hotline Cấp cứu 24/7: 0859.873.115

Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ

Fanpage | Zalo | YouTube: Bệnh Viện Sản Nhi Vĩnh Phúc

Tài liệu tham khảo

1. Bộ Y tế (2025). Quyết định số 2323/QĐ-BYT ngày 14/7/2025 ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc và điều trị trẻ sơ sinh”.
2. Bộ Y tế. Thông tư số 38/2016/TT-BYT ngày 31/10/2016 quy định một số biện pháp thúc đẩy việc nuôi con bằng sữa mẹ tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
3. Viện Dinh dưỡng Quốc gia; Tổ chức Y tế Thế giới (WHO); UNICEF.