Vi rút Adenovirus gia tăng ở trẻ em: Cha mẹ cần nhận biết sớm và chủ động phòng bệnh

Theo Cục Phòng bệnh – Bộ Y tế, thời gian gần đây ghi nhận số trường hợp mắc bệnh do vi rút Adenovirus có xu hướng gia tăng, chủ yếu ở trẻ em. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện nay chưa ghi nhận sự thay đổi bất thường về tác nhân gây bệnh, quy mô dịch cũng như mức độ nghiêm trọng của bệnh trong cộng đồng. Ngành Y tế đang tiếp tục tăng cường giám sát dịch tễ và theo dõi sát diễn biến tình hình.

Trong bối cảnh số ca mắc có xu hướng tăng, việc nhận biết đúng các dấu hiệu của bệnh và thực hiện các biện pháp phòng ngừa có ý nghĩa quan trọng nhằm hạn chế lây lan và giảm nguy cơ biến chứng.

Adenovirus là gì?

Adenovirus là nhóm vi rút có khả năng gây bệnh ở nhiều cơ quan khác nhau như đường hô hấp, mắt, đường tiêu hóa và đường tiết niệu. Bệnh gặp ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp hơn ở trẻ nhỏ do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện.

Phần lớn các trường hợp nhiễm Adenovirus có diễn biến nhẹ và tự hồi phục. Tuy nhiên, trẻ dưới 5 tuổi, trẻ sinh non, trẻ mắc bệnh mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch có nguy cơ diễn biến nặng hơn và cần được theo dõi chặt chẽ.

Các biểu hiện thường gặp

Triệu chứng lâm sàng của nhiễm vi rút adeno gây bệnh ở người (HAdV) rất đa dạng, sau thời gian ủ bệnh, người bệnh có thể xuất hiện một hay nhiều triệu chứng như: sốt, đau đầu, ho khan, đau họng, nghẹt mũi/sổ mũi, buồn nôn, đau bụng. Giai đoạn toàn phát tùy theo các nhóm (type) HAdV khác nhau mà bệnh biểu hiện có các thể khác nhau.

* Thể sốt viêm họng – kết mạc

Thể bệnh này thường do type 3 và type 7 của HadV gây nên với đặc điểm sốt cấp tính và gây dịch: sốt cao, đau mắt đỏ kèm sưng và đau họng.

* Thể viêm kết mạc 2 bên

Triệu chứng: giai đoạn 3 – 5 ngày đầu có sốt nhẹ, sưng hạch cổ 2 bên, đau mắt, sợ ánh sáng, nhìn mờ, phù mi mắt và tổ chức xung quanh hốc mắt, triệu chứng toàn thân ở mức trung bình hoặc nhẹ.

Sau 7 ngày, một số trường hợp trên giác mạc có những đám thâm nhiễm tròn, nhỏ có thể tạo thành những đám loét gây đau và thủng giác mạc. Viêm kết mạc thường khỏi trong vòng 3 hoặc 4 tuần, tổn thương giác mạc có thể tồn tại lâu hơn, để lại những vết mờ trên giác mạc làm ảnh hưởng đến thị giác trong vài tuần hoặc đôi khi để lại sẹo vĩnh viễn.

* Thể viêm đường hô hấp cấp

Thể bệnh cũng chủ yếu do type 3 và type 7 gây nên. Các biểu hiện lâm sàng bao gồm: sốt cao đáp ứng kém với thuốc hạ sốt, ho, đau họng, sổ mũi, ngạt mũi và sưng hạch bạch huyết vùng cổ 2 bên.

Khoảng 10% bệnh tiến triển đến viêm phổi. Biểu hiện của viêm phổi khi trẻ vẫn sốt cao kèm ho tăng, có đờm, thở nhanh (< 2 tháng: ≥ 60 lần/phút; 2 – 11 tháng: ≥ 50 lần/phút; 1 – 5 tuổi: ≥ 40 lần/phút), co rút lồng ngực hoặc thở rên (trẻ < 2 tháng), tiến triển nặng khi có suy hô hấp: phập phồng cánh mũi, khó thở, tím tái.

Một số trẻ có diễn biến nặng, xuất hiện các biểu hiện nặng như hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển, nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm trùng và suy đa tạng.

* Thể viêm dạ dày – ruột

Thể viêm dạ dày – ruột thường do type 40 và 41 gây nên, HadV là nguyên nhân gây viêm dạ dày ruột hay gặp sau rotavirus và norovirus. Biểu hiện lâm sàng thường gặp là: sốt, nôn, đau bụng và tiêu chảy, có thể viêm đại tràng xuất huyết nhưng ít gặp.

* Các thể bệnh ít gặp

Thể bệnh ít gặp bao gồm các triệu chứng của tiểu khó, tiểu rắt, tiểu máu trong viêm bàng quang xuất huyết, rối loạn chức năng thận. Ngoài ra biểu hiện rất hiếm gặp như viêm mô ống thận hoại tử, suy thận, viêm não – màng não, viêm cơ tim, viêm gan cấp, viêm túi mật và viêm tụy cấp…

Tùy theo cơ quan bị tổn thương, biểu hiện lâm sàng có thể khác nhau. Một số trường hợp có thể xuất hiện đồng thời triệu chứng hô hấp và tiêu hóa.

Đau mắt đỏ không đồng nghĩa với nhiễm Adenovirus

Viêm kết mạc (đau mắt đỏ) là bệnh lý có nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm vi rút, vi khuẩn, dị ứng hoặc các yếu tố kích thích từ môi trường.

Adenovirus là một trong những nguyên nhân thường gặp gây viêm kết mạc do vi rút, nhưng không phải tất cả các trường hợp đau mắt đỏ đều do Adenovirus.

Do đó, người bệnh không nên tự chẩn đoán nguyên nhân hoặc tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt, đặc biệt là các thuốc chứa kháng sinh hoặc corticosteroid khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Đường lây truyền của Adenovirus

Adenovirus có khả năng lây lan nhanh trong cộng đồng thông qua nhiều con đường khác nhau.

Vi rút adeno gây bệnh ở người (HadV) lây truyền trực tiếp từ người sang người qua đường hô hấp trong phạm vi gần, hoặc gián tiếp qua tiếp xúc với dịch cơ thể có chứa vi rút.

Nguy cơ lây nhiễm giống như một số vi rút cảm lạnh thông thường (rhinovirus), á cúm (parainfluenza) nhưng thấp hơn vi rút hợp bào hô hấp (RSV), cúm mùa, SARS-CoV-2.

Bệnh bắt đầu lây truyền vào cuối thời kỳ ủ bệnh và kéo dài đến 14 ngày sau khi phát bệnh hoặc có thể lâu hơn. Vi rút adeno ở người mang có thể tồn tại trong vài tuần đến vài tháng, cư trú trong mô bạch huyết, nhu mô thận hay các mô khác thậm chí vài năm.

Bệnh thường xảy ra vào mùa đông, xuân và đầu hè, tuy nhiên bệnh có thể xảy ra quanh năm.

Biện pháp phòng bệnh theo khuyến cáo của Bộ Y tế

Để hạn chế nguy cơ lây nhiễm Adenovirus, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện tốt các biện pháp sau:

Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch.

Không dụi mắt, mũi, miệng khi tay chưa được vệ sinh.

Không dùng chung khăn mặt, khăn tắm, gối, kính mắt, thuốc nhỏ mắt hoặc các đồ dùng cá nhân.

Khi mắc đau mắt đỏ, sử dụng gạc hoặc khăn giấy dùng một lần để lau dịch tiết mắt; rửa tay sạch sau khi chăm sóc.

Không tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt, đặc biệt là các chế phẩm chứa kháng sinh hoặc corticosteroid khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Người mắc bệnh nên hạn chế tiếp xúc gần với người khác, không dùng chung đồ dùng cá nhân và không đến bể bơi để giảm nguy cơ lây truyền.

Khi nào cần đưa trẻ đến cơ sở y tế?

Cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

Sốt cao kéo dài hoặc sốt không đáp ứng với thuốc hạ sốt.

Đỏ mắt nhiều, đau nhức mắt, sợ ánh sáng hoặc giảm thị lực.

Mi mắt sưng nề hoặc xuất hiện giả mạc.

Ho nhiều, khó thở hoặc thở nhanh.

Trẻ li bì, bỏ bú, bỏ ăn hoặc có dấu hiệu mất nước.

Triệu chứng không cải thiện hoặc diễn biến nặng hơn sau vài ngày theo dõi.

Việc thăm khám sớm giúp xác định nguyên nhân, đánh giá mức độ bệnh và chỉ định điều trị phù hợp, hạn chế các biến chứng có thể xảy ra.

Khuyến cáo của Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc

Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc khuyến cáo cha mẹ cần bình tĩnh, chủ động theo dõi sức khỏe của trẻ và thực hiện nghiêm các biện pháp phòng bệnh theo hướng dẫn của Bộ Y tế. Không tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh hoặc thuốc nhỏ mắt khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Khi trẻ có các biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, cần đưa trẻ đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Thông tin liên hệ đặt lịch khám tại BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC

Hotline CSKH: 0911.553.115

Hotline Cấp cứu 24/7: 0859.873.115

Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ

Fanpage | Zalo | YouTube: Bệnh Viện Sản Nhi Vĩnh Phúc