Luật Dân số có hiệu lực từ ngày 01/7/2026: 6 điểm mới người dân cần biết
Từ ngày 01/7/2026, Luật Dân số chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong công tác dân số của Việt Nam. Thay vì chỉ tập trung vào kế hoạch hóa gia đình như trước đây, Luật hướng đến mục tiêu “Dân số và phát triển”, chú trọng nâng cao chất lượng dân số, thích ứng với già hóa dân số và bảo đảm quyền, lợi ích của mỗi người dân.
Dưới đây là 6 điểm mới nổi bật của Luật Dân số mà người dân cần biết.
1. Thay thế Pháp lệnh Dân số, hoàn thiện hành lang pháp lý
Luật Dân số gồm 08 chương, 30 điều, thay thế Pháp lệnh Dân số trước đây, tạo cơ sở pháp lý thống nhất và phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn mới.
Việc ban hành Luật góp phần hoàn thiện hệ thống chính sách về dân số, đáp ứng những thay đổi về cơ cấu dân số, mức sinh và chất lượng nguồn nhân lực.
2. Chuyển trọng tâm từ “Kế hoạch hóa gia đình” sang “Dân số và phát triển”
Một trong những điểm mới quan trọng của Luật là chuyển cách tiếp cận từ việc chỉ kiểm soát mức sinh sang giải quyết toàn diện các vấn đề về dân số.
Các chính sách sẽ tập trung vào:
Quy mô dân số.
Cơ cấu dân số.
Phân bố dân cư.
Chất lượng dân số.
Già hóa dân số.
Khai thác hiệu quả cơ cấu dân số vàng.
Đây là định hướng phù hợp với xu thế phát triển bền vững và yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong thời kỳ mới.
3. Cặp vợ chồng được chủ động quyết định việc sinh con
Căn cứ theo Điều 10 Pháp lệnh Dân số 2003 được sửa đổi bởi Điều 1 Pháp lệnh sửa đổi Điều 10 Pháp lệnh Dân số 2025 quy định như sau:
Điều 10. Quyền và nghĩa vụ của mỗi cặp vợ chồng, cá nhân trong việc thực hiện kế hoạch hóa gia đình, chăm sóc sức khỏe sinh sản
1. Quyết định về thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh phù hợp với lứa tuổi, tình trạng sức khoẻ, điều kiện học tập, lao động, công tác, thu nhập và nuôi dạy con của cặp vợ chồng, cá nhân trên cơ sở bình đẳng.
2. Bảo vệ sức khỏe, thực hiện các biện pháp phòng ngừa bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản, bệnh lây truyền qua đường tình dục, HIV/AIDS và thực hiện các biện pháp khác liên quan đến chăm sóc sức khỏe sinh sản.”.
Theo đó, quyết định về thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh phù hợp với lứa tuổi, tình trạng sức khoẻ, điều kiện học tập, lao động, công tác, thu nhập và nuôi dạy con của cặp vợ chồng, cá nhân trên cơ sở bình đẳng.
Như vậy, từ 03/6/2025, chính thức cho phép cặp vợ chồng tự quyết định thời gian sinh con, số con.
4. Bổ sung chính sách hỗ trợ khi sinh con thứ hai
Cả vợ và chồng đều được hưởng chế độ thai sản, trong đó lao động nữ được nghỉ 6 tháng và lao động nam được hưởng chế độ nghỉ chăm vợ đẻ theo quy định.
Các chính sách hỗ trợ chi tiết khi sinh con thứ hai bao gồm:
Hỗ trợ tài chính và y tế
Trợ cấp tiền mặt: Từ ngày 1/1/2027, phụ nữ sinh đủ 02 con trước 35 tuổi nhận hỗ trợ tối thiểu 2 triệu đồng.
Sàng lọc sức khỏe: Phụ nữ mang thai được sàng lọc 4 bệnh cơ bản và trẻ sơ sinh được sàng lọc 5 bệnh bẩm sinh, áp dụng theo danh mục dịch vụ quy định.
Chế độ thai sản
Lao động nữ: Được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản 6 tháng. Mức hưởng bằng 100% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội của 6 tháng trước khi nghỉ việc.
Lao động nam: Vợ sinh con được nghỉ từ 5 đến 14 ngày làm việc (tùy thuộc vào sinh thường hay sinh mổ, sinh một hay sinh đôi) để chăm sóc vợ con.
Đề xuất hỗ trợ bổ sung
Nhà nước đang xem xét mở rộng thêm các gói hỗ trợ, bao gồm:
Trợ cấp tiền nuôi con hàng tháng đến 3 tuổi.
Ưu tiên mua nhà ở xã hội cho các gia đình sinh đủ hai con.
Tặng thưởng, hỗ trợ hiện vật hoặc tiền mặt đối với gia đình sinh đủ hai con tại các địa phương có mức sinh thấp.
5. Mở rộng các chính sách hỗ trợ sinh con
Luật Dân số mở rộng nhiều chính sách nhằm khuyến khích sinh đủ hai con tại những khu vực có mức sinh thấp.
Đối tượng được Nhà nước xem xét hỗ trợ gồm:
- Phụ nữ là người dân tộc thiểu số tại địa bàn có mức sinh thấp.
- Phụ nữ sinh sống tại các địa phương có mức sinh thấp.
- Phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi.
- Các cặp vợ chồng sinh đủ hai con tại khu vực có mức sinh thấp theo quy định.
Các chính sách cụ thể sẽ được hướng dẫn chi tiết trong các văn bản dưới luật.
6. Tăng cường bảo vệ quyền và nghiêm cấm các hành vi vi phạm
Luật tiếp tục quy định nghiêm cấm các hành vi ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của người dân trong lĩnh vực dân số, bao gồm:
Lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức.
Cưỡng ép hoặc cản trở việc sinh con trái với quy định của pháp luật.
Kỳ thị, phân biệt đối xử trong tiếp cận các dịch vụ dân số.
Các quy định này góp phần bảo đảm bình đẳng giới, nâng cao chất lượng dân số và xây dựng môi trường xã hội công bằng, văn minh.
Chung tay thực hiện Luật Dân số vì tương lai bền vững
Việc Luật Dân số có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 là bước tiến quan trọng trong chiến lược phát triển dân số của Việt Nam, hướng tới mục tiêu mỗi người dân đều được chăm sóc sức khỏe sinh sản, nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển toàn diện.
Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc khuyến khích người dân chủ động tìm hiểu các quy định mới của Luật Dân số, thực hiện đúng các chính sách về chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe bà mẹ và trẻ em, góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc và cộng đồng khỏe mạnh.
Thông tin liên hệ đặt lịch khám tại BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC
Hotline CSKH: 0911.553.115
Hotline Cấp cứu 24/7: 0859.873.115
Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ
Fanpage | Zalo | YouTube: Bệnh Viện Sản Nhi Vĩnh Phúc
Nguồn tham khảo:
