Quai bị có gây vô sinh không? Hiểu đúng về viêm tinh hoàn do quai bị
“Quai bị có gây vô sinh không?” là một trong những câu hỏi khiến nhiều gia đình lo lắng, đặc biệt khi bé trai hoặc nam giới sau tuổi dậy thì mắc bệnh.
Quai bị có thể gây viêm tinh hoàn, và trong một số trường hợp biến chứng này có thể ảnh hưởng đến mô tinh hoàn cũng như khả năng sinh sản về sau. Tuy nhiên, mắc quai bị không đồng nghĩa với vô sinh, và ngay cả khi có viêm tinh hoàn do quai bị cũng không thể mặc nhiên kết luận người bệnh sẽ mất khả năng sinh sản.
Điều quan trọng là nhận biết sớm những biểu hiện bất thường, theo dõi đúng và đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu nghi ngờ biến chứng.
Vì sao quai bị có thể gây viêm tinh hoàn?
Quai bị là bệnh truyền nhiễm do vi rút quai bị gây ra. Bệnh thường được biết đến với biểu hiện sưng đau tuyến nước bọt mang tai, nhưng vi rút không chỉ ảnh hưởng đến tuyến nước bọt.
Ở một số người, đặc biệt là nam giới mắc quai bị sau tuổi dậy thì, bệnh có thể gây viêm tinh hoàn. Đây là một trong những biến chứng được quan tâm nhiều nhất của quai bị.
Viêm tinh hoàn do quai bị thường xuất hiện sau khi có biểu hiện viêm tuyến mang tai, nhưng cũng có thể xảy ra trong những trường hợp biểu hiện tại tuyến nước bọt không rõ ràng.
Trẻ nhỏ mắc quai bị có dễ bị viêm tinh hoàn không?
Nguy cơ viêm tinh hoàn do quai bị chủ yếu được ghi nhận ở nam giới sau tuổi dậy thì.
Vì vậy, khi một bé trai nhỏ tuổi mắc quai bị, cha mẹ không nên quá lo lắng rằng trẻ chắc chắn sẽ bị viêm tinh hoàn hoặc ảnh hưởng đến khả năng sinh sản sau này.
Ngược lại, với trẻ trai đã bước vào tuổi dậy thì hoặc nam giới trưởng thành mắc quai bị, cần chú ý theo dõi các biểu hiện tại tinh hoàn trong quá trình bệnh.
Dấu hiệu viêm tinh hoàn do quai bị
Khi đang mắc hoặc vừa mắc quai bị, người bệnh cần được khám nếu xuất hiện:
Đau tinh hoàn.
Sưng một hoặc cả hai bên tinh hoàn.
Cảm giác nặng hoặc khó chịu vùng bìu.
Bìu có thể sưng, nóng hoặc căng.
Sốt hoặc tình trạng sốt tăng trở lại.
Đau vùng bụng dưới hoặc vùng bẹn kèm theo.
Viêm tinh hoàn có thể chỉ xảy ra ở một bên hoặc cả hai bên.
Đặc biệt, đau tinh hoàn cấp tính không nên tự mặc định là do quai bị. Một số bệnh lý khác, trong đó có xoắn tinh hoàn, cũng có thể gây đau và sưng bìu nhưng cần được đánh giá và xử trí khẩn cấp.
Vì vậy, khi trẻ hoặc nam giới xuất hiện đau, sưng tinh hoàn, nên đến cơ sở y tế để được khám thay vì tự theo dõi kéo dài tại nhà.
Viêm tinh hoàn do quai bị có gây teo tinh hoàn không?
Có thể xảy ra.
Sau viêm tinh hoàn do quai bị, một số trường hợp có thể xuất hiện tình trạng giảm thể tích hoặc teo tinh hoàn. CDC ghi nhận teo tinh hoàn có thể xảy ra sau viêm tinh hoàn liên quan đến quai bị.
Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng không giống nhau ở tất cả người bệnh. Viêm một bên và viêm cả hai bên cũng có ý nghĩa khác nhau đối với chức năng tinh hoàn.
Do đó, phát hiện teo tinh hoàn cũng chưa đủ để tự kết luận người bệnh bị vô sinh.
Vậy quai bị có thực sự gây vô sinh không?
Cần phân biệt ba vấn đề:
Mắc quai bị → có thể xảy ra viêm tinh hoàn → một số trường hợp có thể ảnh hưởng chức năng tinh hoàn.
Ba vấn đề này không đồng nghĩa với nhau.
Không phải tất cả nam giới mắc quai bị đều bị viêm tinh hoàn. Không phải tất cả trường hợp viêm tinh hoàn đều bị teo tinh hoàn. Và cũng không phải tất cả người có tổn thương tinh hoàn sau quai bị đều vô sinh.
Biến chứng viêm tinh hoàn, đặc biệt khi tổn thương cả hai bên, có thể ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh và khả năng sinh sản. Tuy nhiên, vô sinh sau quai bị được xem là biến chứng hiếm gặp.
Vì vậy, những thông tin như “con trai mắc quai bị sau này sẽ vô sinh” là cách hiểu không chính xác và có thể khiến gia đình lo lắng không cần thiết.
Có cần xét nghiệm khả năng sinh sản ngay sau khi mắc quai bị?
Không phải mọi trẻ trai hoặc nam giới mắc quai bị đều cần làm xét nghiệm đánh giá khả năng sinh sản.
Nếu người bệnh không có biểu hiện viêm tinh hoàn, việc thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu về sinh sản chỉ vì từng mắc quai bị thường không cần thiết.
Trong trường hợp đã có viêm tinh hoàn, đặc biệt viêm cả hai bên, hoặc về sau xuất hiện vấn đề liên quan đến sức khỏe sinh sản, bác sĩ sẽ đánh giá và quyết định có cần thực hiện tinh dịch đồ, xét nghiệm hormon, siêu âm hoặc các thăm dò khác hay không.
Thời điểm và loại xét nghiệm cần dựa trên từng trường hợp cụ thể.
Viêm tinh hoàn do quai bị điều trị như thế nào?
Hiện chưa có thuốc kháng vi rút đặc hiệu để điều trị quai bị. Việc điều trị viêm tinh hoàn do quai bị chủ yếu là điều trị hỗ trợ và theo dõi biến chứng.
Người bệnh cần nghỉ ngơi và sử dụng thuốc giảm đau, hạ sốt khi có chỉ định phù hợp. Một số biện pháp hỗ trợ vùng bìu có thể giúp giảm khó chịu, nhưng cần thực hiện theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Không tự ý sử dụng kháng sinh để điều trị quai bị, vì kháng sinh không có tác dụng đối với vi rút. Kháng sinh chỉ được sử dụng khi bác sĩ xác định có tình trạng nhiễm khuẩn cần điều trị.
Cũng không nên tự mua thuốc chống viêm, corticosteroid hoặc các thuốc khác với mục đích “ngăn teo tinh hoàn” khi chưa có chỉ định chuyên môn.
Nữ giới mắc quai bị có ảnh hưởng đến khả năng sinh sản không?
Quai bị không chỉ có biến chứng ở nam giới.
Ở nữ giới sau tuổi dậy thì, vi rút quai bị có thể gây viêm buồng trứng (oophoritis). Người bệnh có thể xuất hiện đau vùng bụng dưới hoặc vùng chậu.
Tuy nhiên, không có cơ sở để khẳng định rằng phụ nữ từng mắc quai bị sẽ bị vô sinh. Nếu có biểu hiện đau bụng hoặc các triệu chứng bất thường trong thời gian mắc bệnh, cần được bác sĩ đánh giá để xác định nguyên nhân.
Có thể phòng viêm tinh hoàn do quai bị bằng cách nào?
Cách chủ động nhất là phòng mắc quai bị bằng tiêm chủng.
Vắc xin phòng quai bị thường có trong vắc xin phối hợp sởi – quai bị – rubella (MMR) hoặc sởi – quai bị – rubella – thủy đậu (MMRV).
Vắc xin không bảo vệ tuyệt đối mọi trường hợp, nhưng giúp giảm nguy cơ mắc quai bị. Ở những người đã tiêm chủng nhưng vẫn mắc bệnh, biểu hiện thường nhẹ hơn và nguy cơ biến chứng cũng thấp hơn.
Cha mẹ nên kiểm tra lại sổ tiêm chủng, đặc biệt khi trẻ đang bước vào tuổi học đường hoặc tuổi vị thành niên. Nếu không nhớ trẻ đã được tiêm vắc xin có thành phần quai bị hay chưa, nên mang theo sổ tiêm để được nhân viên y tế kiểm tra.
Đừng quá lo lắng nhưng cũng không chủ quan với đau, sưng tinh hoàn
Quai bị có thể gây viêm tinh hoàn, chủ yếu ở nam giới mắc bệnh sau tuổi dậy thì. Biến chứng này có thể ảnh hưởng đến mô tinh hoàn và trong một số trường hợp ảnh hưởng đến chức năng sinh sản.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng:
Mắc quai bị không đồng nghĩa với viêm tinh hoàn và viêm tinh hoàn do quai bị cũng không đồng nghĩa với vô sinh.
Nếu người bệnh đang mắc quai bị và xuất hiện đau hoặc sưng tinh hoàn, cần được khám để đánh giá. Không nên tự điều trị hoặc chờ đến khi hết quai bị mới đi khám.
Bên cạnh việc phát hiện sớm biến chứng, tiêm vắc xin đầy đủ vẫn là biện pháp quan trọng để chủ động phòng bệnh.
Đơn nguyên Tiêm chủng Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc – Địa chỉ tiêm chủng an toàn, tin cậy
Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc cung cấp dịch vụ tiêm chủng an toàn với quy trình chuẩn, đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng giàu kinh nghiệm và hệ thống theo dõi sau tiêm chặt chẽ.
Khám sàng lọc trước tiêm bởi bác sĩ chuyên khoa
Tư vấn lịch tiêm phù hợp theo từng độ tuổi
Theo dõi và xử trí kịp thời các phản ứng sau tiêm
Đảm bảo chất lượng vắc xin và quy trình bảo quản nghiêm ngặt
Tiêm chủng hôm nay vì một tương lai khỏe mạnh và hạnh phúc mai sau.
Thông tin liên hệ và đặt lịch khám tại BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC
Hotline CSKH: 0911.553.115
Hotline Tiêm chủng: 0859.573.115
Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ
Phòng khám Sản Nhi: 394 Mê Linh, Phường Vĩnh Phúc, tỉnh Phú Thọ
