TRẬT KHỚP GỐI BẨM SINH: ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ
Trật khớp gối bẩm sinh là một dị tật hiếm gặp của hệ vận động, xuất hiện ngay từ khi trẻ chào đời. Bệnh đặc trưng bởi tình trạng duỗi quá mức khớp gối kèm theo sự lệch vị trí của đầu trên xương chày so với đầu dưới xương đùi. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, trẻ có thể gặp nhiều khó khăn trong quá trình phát triển vận động, ảnh hưởng đến khả năng đi lại và chất lượng cuộc sống.
Trật khớp gối bẩm sinh là một dị tật bẩm sinh hiếm gặp với tỷ lệ khoảng 1/100.000 trẻ sinh sống. Dị tật này có thể xuất hiện đơn độc hoặc phối hợp với các bất thường khác như trật khớp háng bẩm sinh, bàn chân khoèo, hội chứng Larsen và một số bệnh lý thần kinh – cơ.
Việc nhận biết sớm và điều trị ngay trong giai đoạn sơ sinh đóng vai trò quyết định trong việc phục hồi chức năng vận động của trẻ.
Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh
Nguyên nhân chính xác của trật khớp gối bẩm sinh vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Tuy nhiên, nhiều yếu tố được cho là có liên quan:
- Tư thế bất thường của thai nhi trong tử cung.
- Thiểu ối hoặc không gian tử cung hạn chế.
- Sự co rút của cơ tứ đầu đùi.
- Bất thường phát triển của bao khớp và dây chằng quanh gối.
- Các hội chứng di truyền và bệnh lý mô liên kết.
Các yếu tố này dẫn đến tình trạng duỗi quá mức khớp gối và làm mất tương quan giải phẫu bình thường giữa xương đùi và xương chày.
Phân loại trật khớp gối bẩm sinh
Trật khớp gối bẩm sinh thường được phân thành ba mức độ:
* Độ I: Gối duỗi quá mức đơn thuần. Vẫn còn duy trì tiếp xúc một phần giữa mặt khớp.
* Độ II: Bán trật khớp. Mặt khớp tiếp xúc không hoàn toàn.
* Độ III: Trật khớp hoàn toàn. Xương chày di lệch hoàn toàn ra trước so với xương đùi.
Việc phân loại giúp định hướng phương pháp điều trị và tiên lượng kết quả.
Biểu hiện lâm sàng trật khớp gối bẩm sinh: Ngay sau sinh, trẻ thường có các dấu hiệu:
- Khớp gối duỗi quá mức rõ rệt.
- Khó hoặc không thể gấp gối.
- Biến dạng vùng gối dễ quan sát.
- Chi dưới có thể ngắn hơn bình thường.
- Kèm theo các dị tật khác như bàn chân khoèo hoặc trật khớp háng.
Ở các trường hợp nặng, trẻ không thể thực hiện các động tác gấp gối chủ động.
Chẩn đoán
* Khám lâm sàng: Khám thực thể cho thấy:
- Gối ở tư thế tăng duỗi.
- Hạn chế hoặc mất khả năng gấp gối.
- Sờ thấy sự di lệch bất thường của các đầu xương.
* Chẩn đoán hình ảnh
+ X-quang khớp gối là phương pháp cơ bản giúp xác định:
- Mức độ trật khớp.
- Tương quan giữa xương đùi và xương chày.
- Các bất thường xương kèm theo.
+ Siêu âm có thể hỗ trợ đánh giá mô mềm và phát hiện các bất thường liên quan ở trẻ sơ sinh.
Điều trị
* Điều trị bảo tồn: Đây là lựa chọn ưu tiên đối với hầu hết trường hợp được phát hiện sớm. Điều trị bảo tồn thường cho kết quả tốt nếu bắt đầu trong những tuần đầu sau sinh.
Các biện pháp bao gồm:
- Nắn chỉnh nhẹ nhàng nhiều lần.
- Bó bột tuần tự để tăng dần biên độ gấp gối.
- Mang nẹp duy trì sau khi đạt được vị trí mong muốn.
* Điều trị phẫu thuật: Phẫu thuật được chỉ định khi:
- Điều trị bảo tồn thất bại.
- Trật khớp độ III.
- Trẻ đến khám muộn.
Các kỹ thuật phẫu thuật có thể gồm:
- Giải phóng cơ tứ đầu đùi.
- Giải phóng bao khớp trước.
- Tái tạo dây chằng và chỉnh trục khớp.
Tiên lượng: phụ thuộc vào:
- Mức độ trật khớp.
- Thời điểm điều trị.
- Sự hiện diện của các dị tật phối hợp.
Những trường hợp được phát hiện và điều trị sớm thường đạt được biên độ vận động gần bình thường và có khả năng đi lại độc lập.
Ngược lại, điều trị muộn có thể dẫn đến:
- Cứng khớp gối.
- Hạn chế vận động kéo dài.
- Biến dạng chi dưới.
- Thoái hóa khớp sớm ở tuổi trưởng thành.
Trật khớp gối bẩm sinh là một dị tật hiếm gặp nhưng có thể điều trị hiệu quả nếu được chẩn đoán sớm. Khám sàng lọc ngay sau sinh, đánh giá toàn diện các dị tật phối hợp và can thiệp kịp thời là những yếu tố quan trọng giúp cải thiện chức năng vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống cho trẻ. Sự phối hợp giữa bác sĩ chỉnh hình nhi khoa, chuyên gia phục hồi chức năng và gia đình đóng vai trò quyết định trong quá trình điều trị lâu dài.
Khoa Chấn thương Chỉnh hình và Tạo hình thẩm mỹ – Đồng hành cùng sự phát triển toàn diện của trẻ
Khoa Chấn thương Chỉnh hình và Tạo hình thẩm mỹ – Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc là địa chỉ chuyên sâu trong chẩn đoán, điều trị và phục hồi chức năng các bệnh lý, dị tật bẩm sinh và chấn thương hệ vận động ở trẻ em.
Hiện nay, khoa đang triển khai thường quy nhiều kỹ thuật chuyên sâu như:
✅ Điều trị bảo tồn và phẫu thuật các dị tật bẩm sinh hệ vận động:
- Trật khớp gối bẩm sinh
- Bàn chân khoèo bẩm sinh
- Vẹo cổ cơ bẩm sinh
- Thừa ngón, dính ngón
- Dị tật chi thể bẩm sinh
✅ Phẫu thuật chấn thương chỉnh hình trẻ em:
- Gãy xương trẻ em
- Trật khớp
- Chấn thương phần mềm
- Chấn thương thể thao
✅ Phẫu thuật tạo hình – thẩm mỹ:
- Dị tật tai bẩm sinh
- Sẹo co kéo
- U phần mềm
- Tạo hình các dị tật bẩm sinh vùng đầu mặt cổ và cơ thể
Với đội ngũ bác sĩ được đào tạo chuyên sâu, hệ thống trang thiết bị hiện đại cùng sự phối hợp đa chuyên khoa, Khoa Chấn thương Chỉnh hình và Tạo hình thẩm mỹ luôn nỗ lực mang đến các giải pháp điều trị tối ưu, giúp trẻ phục hồi chức năng vận động, nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển toàn diện.
Thông tin liên hệ đặt lịch khám tại BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC
Hotline CSKH: 0911.553.115
Hotline Cấp cứu 24/7: 0859.873.115
Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ
Fanpage | Zalo | YouTube: Bệnh Viện Sản Nhi Vĩnh Phúc
