PHÁT HIỆN SỚM – MỞ RA CƠ HỘI HÒA NHẬP CHO TRẺ TỰ KỶ

Rối loạn phổ tự kỷ (Autism Spectrum Disorder – ASD) là một rối loạn phát triển thần kinh xuất hiện sớm, ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp, tương tác xã hội và hành vi của trẻ. Những năm gần đây, số trẻ được phát hiện mắc rối loạn phổ tự kỷ có xu hướng gia tăng, đặt ra yêu cầu ngày càng cao trong công tác sàng lọc, phát hiện và can thiệp sớm.

Nhiều nghiên cứu cho thấy, phát hiện sớm và can thiệp đúng thời điểm có thể cải thiện đáng kể khả năng giao tiếp, học tập, tự chăm sóc và hòa nhập cộng đồng của trẻ. Vì vậy, việc cha mẹ nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa để được đánh giá là yếu tố quyết định hiệu quả can thiệp.

Rối loạn phổ tự kỷ là gì?

Theo Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ, rối loạn phổ tự kỷ là một rối loạn phát triển thần kinh đặc trưng bởi sự khiếm khuyết kéo dài trong giao tiếp và tương tác xã hội, kèm theo các hành vi, sở thích hoặc hoạt động mang tính lặp đi lặp lại và hạn chế.

Tự kỷ không phải là bệnh truyền nhiễm, không phải do cách nuôi dạy của cha mẹ và cũng không phải là biểu hiện của sự chậm phát triển trí tuệ ở tất cả trẻ mắc tự kỷ. Mỗi trẻ sẽ có mức độ biểu hiện khác nhau, từ nhẹ đến nặng.

Những dấu hiệu cha mẹ cần lưu ý

Các dấu hiệu của rối loạn phổ tự kỷ thường xuất hiện trước 3 tuổi và có thể nhận biết ngay từ giai đoạn 12–24 tháng tuổi.

Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu nhận thấy một hoặc nhiều biểu hiện sau:

Về giao tiếp

Chậm nói hoặc không nói.
Ít hoặc không đáp lại khi được gọi tên.
Không biết chỉ tay để bày tỏ nhu cầu hoặc chia sẻ sự chú ý.
Ít giao tiếp bằng mắt.

Về tương tác xã hội

Ít quan tâm đến người xung quanh.
Không thích chơi cùng trẻ khác.
Ít biểu lộ cảm xúc hoặc khó chia sẻ cảm xúc với người khác.
Không bắt chước các hành động đơn giản.

Về hành vi

Thường xuyên lặp lại một động tác hoặc một câu nói.
Chỉ thích một số đồ vật hoặc hoạt động nhất định.
Khó thích nghi khi thay đổi môi trường hoặc thói quen.
Nhạy cảm quá mức hoặc kém nhạy cảm với âm thanh, ánh sáng, mùi vị hoặc xúc giác.

Những dấu hiệu này không khẳng định chắc chắn trẻ mắc tự kỷ, nhưng là cơ sở quan trọng để trẻ được đánh giá chuyên sâu.

Vì sao cần phát hiện và can thiệp sớm?

Não bộ của trẻ trong những năm đầu đời có khả năng phát triển và thích nghi rất mạnh. Đây được xem là “giai đoạn vàng” để can thiệp.

Can thiệp sớm giúp:

– Cải thiện khả năng giao tiếp và ngôn ngữ.

– Tăng cường kỹ năng tương tác xã hội.

– Giảm các hành vi bất thường.

– Nâng cao khả năng tự phục vụ.

– Chuẩn bị tốt hơn cho quá trình học tập và hòa nhập cộng đồng.

– Giảm gánh nặng cho gia đình trong quá trình chăm sóc lâu dài.

Can thiệp càng sớm, cơ hội phát triển của trẻ càng cao.

Cha mẹ cần làm gì khi nghi ngờ trẻ có dấu hiệu tự kỷ?

Khi nhận thấy trẻ có những biểu hiện bất thường về giao tiếp, hành vi hoặc phát triển, cha mẹ không nên tự chẩn đoán hoặc chờ đợi trẻ “lớn sẽ tự biết”.

– Đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên môn để được khám và đánh giá.

– Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và các chuyên gia.

– Phối hợp tích cực với chương trình can thiệp.

– Duy trì môi trường giao tiếp tích cực tại gia đình.

– Kiên trì đồng hành cùng trẻ trong suốt quá trình phát triển.

Sự phối hợp giữa gia đình, nhân viên y tế, giáo viên và chuyên gia phục hồi chức năng là yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả can thiệp.

Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc đồng hành cùng trẻ trên hành trình phát triển



Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc triển khai các hoạt động khám, sàng lọc và đánh giá phát triển trẻ em, giúp phát hiện sớm các bất thường về phát triển thần kinh, ngôn ngữ và hành vi.

Với mục tiêu chăm sóc toàn diện sức khỏe trẻ em, Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc triển khai các hoạt động khám, sàng lọc và đánh giá phát triển trẻ em, giúp phát hiện sớm các bất thường về phát triển thần kinh, ngôn ngữ và hành vi.

Đội ngũ bác sĩ và nhân viên y tế của bệnh viện luôn đồng hành cùng gia đình trong quá trình theo dõi sự phát triển của trẻ, tư vấn chăm sóc, hướng dẫn phụ huynh nhận biết các dấu hiệu bất thường và phối hợp xây dựng kế hoạch hỗ trợ phù hợp theo từng trường hợp.

Bệnh viện cũng tăng cường các hoạt động truyền thông giáo dục sức khỏe nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò của phát hiện sớm và can thiệp sớm đối với trẻ có rối loạn phát triển, góp phần giúp nhiều trẻ có thêm cơ hội học tập, hòa nhập và phát huy tối đa tiềm năng của mình.

Mỗi trẻ em đều có quyền được phát triển toàn diện. Phát hiện sớm hôm nay chính là mở ra cơ hội để trẻ tự tin bước vào tương lai.

Thông tin liên hệ BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC

Hotline CSKH: 0911.553.115

Hotline Cấp cứu 24/7: 0859.873.115

Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ

Email: chamsockhachhang.sannhivp@gmail.com

Fanpage | Zalo | YouTube: Bệnh Viện Sản Nhi Vĩnh Phúc

Nguồn tham khảo

Quyết định 359/QĐ-BYT 2023 tài liệu Hướng dẫn Phát hiện sớm Can thiệp sớm khuyết tật trẻ em
Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5-TR).