Chụp X-quang tử cung vòi trứng là kỹ thuật khảo sát buồng tử cung và hai vòi tử cung bằng cách bơm thuốc đối quang sau khi đặt dụng cụ qua cổ tử cung. Đây là phương pháp có giá trị trong đánh giá vô sinh, kiểm tra sự thông của vòi tử cung, phát hiện khối choán chỗ trong buồng tử cung, dị dạng tử cung và một số bất thường phụ khoa khác theo chỉ định của bác sĩ.

Chụp X-quang tử cung vòi trứng là gì? Khi nào cần thực hiện?

Chụp X-quang tử cung vòi trứng là gì?

Chụp tử cung vòi tử cung là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh dùng thuốc đối quang để khảo sát lòng tử cung và hai vòi tử cung. Trong quá trình thực hiện, bác sĩ đặt dụng cụ vào lỗ cổ tử cung, sau đó bơm thuốc đối quang vào buồng tử cung để quan sát sự phân bố thuốc trong tử cung, vòi tử cung và sự thoát thuốc ra phúc mạc.

Kỹ thuật này thường được biết đến trong thực hành lâm sàng với mục tiêu kiểm tra hình thái buồng tử cung và đánh giá tình trạng thông – tắc của vòi tử cung, đặc biệt ở nhóm người bệnh đang được thăm khám vì vô sinh.

Khi nào cần chụp X-quang tử cung vòi trứng?

Bác sĩ có thể chỉ định chụp tử cung vòi trứng trong các trường hợp sau:

Đánh giá vô sinh

Đây là chỉ định rất thường gặp. Kỹ thuật giúp khảo sát buồng tử cung và hai vòi tử cung, từ đó hỗ trợ đánh giá nguyên nhân liên quan đến việc chậm có thai.

Nghi ngờ khối choán chỗ trong lòng tử cung

Người bệnh có thể được chỉ định chụp khi cần đánh giá các bất thường trong buồng tử cung như tổn thương choán chỗ hoặc các biến đổi lòng tử cung theo chỉ định chuyên môn.

Nghi ngờ lạc nội mạc tử cung hoặc dị dạng tử cung

Trong một số trường hợp, kỹ thuật này có thể hỗ trợ đánh giá bất thường hình thái tử cung và các tình trạng liên quan đến buồng tử cung – vòi tử cung.

Kiểm tra vòng tránh thai

Một số trường hợp bác sĩ cần đánh giá vị trí hoặc tình trạng liên quan đến vòng tránh thai và có thể chỉ định chụp phù hợp.

Một số chỉ định khác theo hướng dẫn chuyên môn

Ngoài các chỉ định thường gặp trên, bác sĩ có thể chỉ định chụp tử cung vòi trứng trong những tình huống cụ thể khác tùy theo bệnh cảnh lâm sàng.

Chụp X-quang tử cung vòi trứng giúp phát hiện gì?

Kỹ thuật này có thể hỗ trợ hiển thị rõ:

Hình dạng và cấu trúc buồng tử cung
Hình thái hai vòi tử cung
Sự lưu thông thuốc đối quang qua vòi tử cung
Tình trạng thuốc thoát ra phúc mạc
Một số tổn thương trong buồng tử cung nếu có

Trong nhận định kết quả, bác sĩ sẽ đánh giá mức độ ngấm thuốc của tử cung và hai vòi tử cung, đồng thời xem có hình ảnh gợi ý bất thường hay không.

Những ai không nên chụp tử cung vòi trứng?

Kỹ thuật này có một số chống chỉ định quan trọng cần lưu ý:

Mang thai hoặc nghi ngờ mang thai

Không thực hiện kỹ thuật khi đang mang thai. Thông thường, chụp được bố trí vào phần đầu của chu kỳ kinh. Nếu nghi ngờ mang thai, có thể cần thử beta HCG trước khi tiến hành.

Nghi ngờ nhiễm trùng phần phụ

Nếu nghi có viêm nhiễm phần phụ, người bệnh có thể cần được đánh giá thêm bằng công thức máu, tốc độ lắng máu và siêu âm để tìm tình trạng ứ nước vòi tử cung trước khi quyết định làm thủ thuật.

Những trường hợp cần thận trọng

Một số tình huống cần được bác sĩ cân nhắc kỹ trước khi chỉ định gồm:

Phụ nữ có thai hoặc nghi có thai
Đang xuất huyết nhiều
Có vòng tránh thai

Người bệnh cần thông báo đầy đủ với bác sĩ về tình trạng hiện tại, tiền sử phụ khoa và các phương pháp tránh thai đang sử dụng.

Người bệnh cần chuẩn bị gì trước khi chụp?

Chụp X-quang tử cung vòi trứng là kỹ thuật cần chuẩn bị kỹ hơn so với X-quang thông thường. Một số nội dung quan trọng gồm:

Thực hiện đúng thời điểm

Theo hướng dẫn chuyên môn, người bệnh thường được chỉ định làm xét nghiệm 4–8 ngày sau sạch kinh.

Được giải thích và chuẩn bị tâm lý

Người bệnh sẽ được giải thích mục đích kỹ thuật, cách tiến hành và các cảm giác có thể gặp để phối hợp tốt hơn trong quá trình thực hiện.

Tháo bỏ vật dụng kim loại vùng khảo sát

Nếu có vật dụng kim loại ở vùng cần khảo sát, người bệnh cần tháo bỏ trước khi chụp.

Làm các xét nghiệm cơ bản trước khi chụp

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể yêu cầu một số xét nghiệm liên quan trước khi làm thủ thuật.

Một số chuẩn bị đặc biệt theo từng tình huống

Tiền sử nhiễm khuẩn: có thể dùng kháng sinh 3–5 ngày trước và sau xét nghiệm
Người bệnh lo lắng: có thể được dùng thuốc giảm đau nhẹ
Tiền sử co thắt: có thể dùng thuốc chống co thắt trước 2 giờ và 15 phút
Phụ nữ tuổi mãn kinh: có thể được cân nhắc dùng oestrogene theo chỉ định
Phụ nữ đang điều trị oestro-progestatif: thời điểm chụp được bố trí phù hợp theo pha điều trị

Người bệnh không nên tự dùng thuốc trước thủ thuật nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ.

Quy trình chụp X-quang tử cung vòi trứng diễn ra như thế nào?

Thời gian thực hiện thường khoảng 30 phút. Kỹ thuật được tiến hành tại phòng chụp X-quang bảo đảm an toàn bức xạ.

Bước 1: Chụp phim tiểu khung không chuẩn bị

Trước tiên, bác sĩ có thể chỉ định chụp khu trú tiểu khung để tìm hình ảnh vôi hóa hoặc chất cản quang còn tồn tại.

Bước 2: Chuẩn bị và đặt dụng cụ

Người bệnh đi tiểu trước thủ thuật, nằm ngửa tư thế phụ khoa, hai chân kê cao. Sau đó:

Thăm âm đạo để nhận định thể tích, vị trí tử cung và cổ tử cung
Sát khuẩn âm hộ, trải khăn vô trùng
Đặt mỏ vịt phù hợp, nhẹ nhàng
Nếu có khí hư, mủ, viêm cổ tử cung lộ tuyến thì cần hoãn xét nghiệm
Sát khuẩn cổ tử cung
Đo lòng tử cung, chọn dụng cụ phù hợp với lỗ ngoài cổ tử cung
Dụng cụ chụp được bơm đầy thuốc đối quang và đẩy hết bọt khí cẩn thận

Bước 3: Bơm thuốc đối quang và chụp phim

Thuốc đối quang được bơm vào lòng tử cung. Trong quá trình này, bác sĩ theo dõi dưới màn tăng sáng để đánh giá:

Dụng cụ có đúng vị trí hay không
Lòng tử cung có đầy thuốc hay không
Thuốc có qua vòi và ra phúc mạc hay không
Có trào ngược thuốc đối quang vào mạch máu hay không
Độ di động của tử cung

Nếu thuốc đối quang không ra phúc mạc một hoặc hai bên, bác sĩ có thể bơm thuốc áp lực cao có kiểm soát nhưng không quá 200 mmHg.

Bước 4: Ghi hình các tư thế cần thiết

Tùy mục tiêu khảo sát, bác sĩ có thể thực hiện:

Phim thẳng lớp mỏng lòng tử cung
Phim thẳng đầy thuốc lòng tử cung và hai vòi
Phim nghiêng để xem cổ tử cung, eo tử cung, thân tử cung
Phim chếch hai bên trong một số trường hợp đặc biệt
Phim muộn sau 15 phút đi bộ để tìm ứ đọng thuốc đối quang
Kiểm tra sau 24 giờ ở người bệnh có ứ nước vòi tử cung

Bước 5: Kết thúc thủ thuật

Sau khi chụp xong:

Tháo thuốc đối quang
Tháo kẹp Pozzi, lấy dụng cụ
Cầm máu vị trí kẹp nếu cần
Sát khuẩn cổ tử cung
Hướng dẫn người bệnh rời khỏi vị trí chụp
Hình ảnh được chuyển lên PACS hoặc in phim để bác sĩ đọc kết quả

Nghiệm pháp Cotte là gì?

Trong chụp tử cung vòi trứng, nghiệm pháp Cotte được sử dụng để đánh giá độ thông của vòi tử cung.

Nghiệm pháp dương tính

Được hiểu là thuốc đối quang ra phúc mạc ở phim đầy thuốc hoặc phim muộn sau 15 phút. Điều này gợi ý vòi tử cung còn thông.

Chụp tử cung vòi trứng có đau không?

Trong lúc làm xét nghiệm, người bệnh có thể cảm thấy đau vùng tiểu khung do áp lực bơm thuốc đối quang. Theo nội dung chị cung cấp, cảm giác này có thể giảm nếu sử dụng thuốc chống co thắt phù hợp trước thủ thuật.

Nếu đau xuất hiện muộn sau xét nghiệm, cần nghĩ đến khả năng nhiễm trùng và nên báo lại cho bác sĩ.

Chụp tử cung vòi trứng có nguy hiểm không?

Đây là kỹ thuật có chỉ định rõ ràng và cần được thực hiện đúng quy trình tại cơ sở y tế có đủ điều kiện. Một số tai biến hoặc tình huống cần theo dõi gồm:

Tai biến liên quan thuốc đối quang

Cần có hộp thuốc và dụng cụ cấp cứu phản ứng thuốc đối quang trong quá trình thực hiện.

Đau vùng tiểu khung

Thường liên quan áp lực bơm thuốc trong lúc chụp. Nếu đau kéo dài hoặc đau muộn, cần theo dõi thêm.

Thuốc đối quang trào ngược vào mạch máu

Tình huống này thường ít quan trọng nhưng có thể làm tăng nguy cơ phản ứng không dung nạp thuốc đối quang.

Thủng tử cung

Rất hiếm gặp.

Nhiễm khuẩn

Rất hiếm nếu thực hiện đúng quy trình. Những trường hợp có ứ nước vòi tử cung có thể cần tiếp tục kháng sinh vài ngày sau.

Sau khi chụp tử cung vòi trứng cần lưu ý gì?

Sau thủ thuật, người bệnh nên:

Theo dõi cảm giác đau bụng dưới, ra huyết âm đạo hoặc khó chịu bất thường
Thông báo ngay cho cơ sở y tế nếu đau tăng, sốt, ra dịch bất thường hoặc nghi có dấu hiệu nhiễm trùng
Dùng thuốc theo đơn nếu bác sĩ kê
Tái khám đúng hẹn nếu được hướng dẫn

Khi nào nên đi khám để được chỉ định chụp tử cung vòi trứng?

Người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa khi:

Chậm có thai, đang được đánh giá vô sinh
Nghi ngờ bất thường buồng tử cung hoặc vòi tử cung
Cần kiểm tra thông vòi tử cung
Cần kiểm tra vị trí hoặc tình trạng liên quan đến vòng tránh thai
Được bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa chỉ định

Lưu ý: Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh và thăm dò cận lâm sàng chỉ có vai trò hỗ trợ chẩn đoán. Việc chỉ định thực hiện, đọc kết quả và chẩn đoán xác định sẽ do bác sĩ quyết định trên cơ sở thăm khám lâm sàng, khai thác bệnh sử, đánh giá toàn trạng và tổng hợp các kết quả liên quan.

Chụp X-quang tử cung vòi trứng tại Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc

Tại Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc, chụp X-quang tử cung vòi trứng được thực hiện theo chỉ định chuyên môn, tại phòng chụp bảo đảm tiêu chuẩn an toàn bức xạ, có hệ thống lưu trữ và xử lý hình ảnh phù hợp. Người bệnh sẽ được bác sĩ giải thích, đánh giá chỉ định, chống chỉ định và hướng dẫn chuẩn bị kỹ trước khi thực hiện để bảo đảm an toàn và giá trị chẩn đoán.

Chụp tử cung vòi trứng là kỹ thuật quan trọng trong đánh giá nguyên nhân vô sinh và một số bất thường phụ khoa. Tuy nhiên, đây không phải xét nghiệm nên tự thực hiện theo nhu cầu mà cần được bác sĩ chỉ định đúng thời điểm, đúng đối tượng và chuẩn bị đầy đủ trước khi chụp.

Nếu đang được đánh giá vô sinh, nghi ngờ tắc vòi tử cung, dị dạng tử cung hoặc cần khảo sát buồng tử cung – vòi tử cung theo chỉ định chuyên khoa, người bệnh nên đến Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc để được tư vấn và thực hiện kỹ thuật đúng quy trình. Thăm khám sớm và đúng chỉ định giúp tăng hiệu quả chẩn đoán và hỗ trợ điều trị tốt hơn.

Thông tin liên hệ BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC

Hotline CSKH: 0911.553.115

Hotline Cấp cứu 24/7: 0859.873.115

Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ

Email: chamsockhachhang.sannhivp@gmail.com

Fanpage | Zalo | YouTube: Bệnh Viện Sản Nhi Vĩnh Phúc

Tài liệu tham khảo:

Bộ y tế (2026), Quyết định 622/QĐ-BYT ngày11/3/2026 ban hành tài liệu chuyên môn “hướng dẫn quy trình kỹ thuật về chẩn đoán hình ảnh thuộc chương điện quang – tập 1