Trẻ sinh non cần khám mắt sớm: Cha mẹ tuyệt đối không nên bỏ lỡ “thời điểm vàng” bảo vệ thị lực cho con
Vì sao trẻ sinh non có nguy cơ mắc bệnh võng mạc?
Nhiều cha mẹ thường nghĩ trẻ sinh non chỉ cần theo dõi hô hấp, dinh dưỡng hoặc cân nặng sau sinh. Tuy nhiên, trên thực tế, mắt của trẻ sinh non cũng là cơ quan rất dễ bị tổn thương và cần được tầm soát sớm.
Một trong những bệnh lý nguy hiểm nhất là bệnh võng mạc trẻ sinh non (ROP – Retinopathy of Prematurity). Đây là tình trạng các mạch máu võng mạc phát triển bất thường do trẻ ra đời khi võng mạc chưa hoàn thiện. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn tới bong võng mạc, giảm thị lực nặng hoặc mù lòa vĩnh viễn.
Vào tuần thứ 16 của thai kỳ, võng mạc bình thường được mạch máu hóa bắt đầu từ gai thị dần ra bên ngoài (chu biên). Quá trình này diễn ra trong suốt nửa cuối thai kỳ.
Tuy nhiên, ở trẻ sinh non, các mạch máu võng mạc có thể tăng sinh bất thường có thể dẫn đến bệnh võng mạc trẻ đẻ non (Retinopathy of Prematurity – ROP), bệnh có thể tiến triển đến xơ hóa, co kéo và bong võng mạc, gây suy giảm thị lực nặng hoặc mù lòa nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Khám mắt ở trẻ sơ sinh non tháng để sàng lọc ROP là kỹ thuật soi đáy mắt gián tiếp, thực hiện bởi bác sĩ nhãn khoa chuyên sâu, thường áp dụng cho trẻ đẻ non ≤ 33 tuần và/hoặc cân nặng lúc sinh ≤ 1800 g, hoặc trẻ đẻ non có kèm yếu tố nguy cơ nhằm phát hiện sớm các mạch máu bất thường từ đó cho chỉ định điều trị kịp thời.
Những trẻ nào cần được khám mắt sàng lọc bệnh võng mạc trẻ sinh non (ROP)?
Các bác sĩ chuyên khoa khuyến cáo, cha mẹ cần đặc biệt lưu ý đưa trẻ đi khám mắt nếu thuộc các nhóm nguy cơ sau:
+ Trẻ có tuổi thai khi sinh ≤ 33 tuần và/hoặc cân nặng lúc sinh ≤ 1800 gram
+ Trẻ có tuổi thai > 33 đến 34 tuần và/hoặc cân nặng lúc sinh > 1800 gram đến 2000 gram nhưng có thêm yếu tố nguy cơ như suy hô hấp, thở oxy, viêm phổi, thiếu máu, nhiễm trùng, bệnh lý nặng chu sinh hoặc theo chỉ định của bác sĩ điều trị.
+ Trẻ cần tái khám theo lịch hẹn sau lần khám trước cho đến khi đủ tiêu chuẩn ngừng sàng lọc
Ngoài ra, một số trẻ có tuổi thai lớn hơn nhưng có nhiều yếu tố nguy cơ phối hợp vẫn cần được bác sĩ chỉ định khám sàng lọc võng mạc.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám mắt lần đầu?
Thời điểm khám mắt lần đầu rất quan trọng vì nhiều trường hợp bệnh tiến triển âm thầm nhưng diễn biến nhanh.
+ Trẻ sinh ≤ 27 tuần tuổi thai: khám khi trẻ đạt 31 tuần tuổi hiệu chỉnh.
+ Trẻ sinh > 27 tuần tuổi thai: khám sau sinh khoảng 3–4 tuần.
Lưu ý: cha mẹ không nên tự ý trì hoãn lịch khám vì việc phát hiện muộn có thể làm mất cơ hội điều trị hiệu quả cho trẻ.
Khám mắt sàng lọc ROP được thực hiện như thế nào?
Khám võng mạc cho trẻ sinh non là kỹ thuật chuyên sâu được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa mắt nhằm phát hiện sớm các bất thường có nguy cơ ảnh hưởng đến thị lực của trẻ.
Trước khi khám, trẻ sẽ được kiểm tra tình trạng sức khỏe chung như nhịp thở, nhịp tim và lượng oxy trong máu để bảo đảm an toàn trong suốt quá trình thực hiện.
Trong quá trình khám:
+ Trẻ sẽ được tra thuốc giãn đồng tử để bác sĩ quan sát rõ bên trong mắt.
+ Bác sĩ sử dụng thiết bị soi đáy mắt chuyên dụng để kiểm tra võng mạc – lớp thần kinh nằm phía sau mắt giúp trẻ nhìn thấy hình ảnh.
+ Dựa trên kết quả khám, bác sĩ sẽ đánh giá mức độ tổn thương và quyết định trẻ cần tiếp tục theo dõi hay điều trị.
Thông thường, quá trình khám diễn ra nhanh. Sau khám, trẻ vẫn được theo dõi thêm để phát hiện sớm một số biểu hiện như giảm oxy máu, nôn trớ hoặc quấy khóc nhiều nhằm bảo đảm an toàn cho trẻ.
Cha mẹ cần lưu ý gì trước và sau khi trẻ khám mắt?
Để việc khám đạt hiệu quả và an toàn hơn, phụ huynh cần lưu ý:
+ Không cho trẻ bú ít nhất 1 giờ trước khám để hạn chế nguy cơ nôn trớ.
+ Tuân thủ đầy đủ lịch tái khám theo hẹn của bác sĩ, kể cả khi trẻ không có biểu hiện bất thường bên ngoài.
+ Theo dõi trẻ sau khám; nếu thấy trẻ tím tái, bú kém, khó thở hoặc kích thích nhiều cần báo ngay cho nhân viên y tế.
+ Không tự ý bỏ tái khám vì bệnh võng mạc trẻ sinh non có thể tiến triển nhanh trong thời gian ngắn.
Khám mắt sớm giúp bảo vệ tương lai thị lực cho trẻ
Các chuyên gia nhãn khoa nhi cho biết, phần lớn trường hợp ROP nếu được phát hiện sớm có thể theo dõi hoặc điều trị hiệu quả, giúp giảm nguy cơ mù lòa và bảo tồn thị lực cho trẻ.
Khám mắt định kỳ cho trẻ sinh non không chỉ là một bước kiểm tra thông thường mà còn là “cánh cửa” giúp bảo vệ chất lượng sống, khả năng học tập và phát triển lâu dài của trẻ sau này.
Cha mẹ có con sinh non, nhẹ cân cần chủ động phối hợp với bác sĩ chuyên khoa để thực hiện đầy đủ lịch khám và theo dõi võng mạc theo đúng hướng dẫn chuyên môn.
Tài liệu tham khảo: Bộ Y tế (2026), Quyết định số 1269/QĐ-BYT – Quyết định ban hành Quy trình kỹ thuật chăm sóc và điều trị sơ sinh- tập 1
Khám mắt sàng lọc bệnh võng mạc trẻ sinh non cho trẻ non tháng tại Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc
Hiện nay, Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc triển khai khám mắt sàng lọc bệnh võng mạc trẻ sinh non cho trẻ non tháng, nhẹ cân và các trường hợp có nguy cơ cao theo đúng hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế.
Đây là bước kiểm tra quan trọng giúp phát hiện sớm những bất thường võng mạc ngay từ giai đoạn đầu, theo dõi sát diễn tiến bệnh và can thiệp kịp thời, góp phần hạn chế nguy cơ giảm thị lực, mù lòa và bảo vệ “cửa sổ tâm hồn” cho trẻ ngay từ những năm tháng đầu đời.
Thông tin liên hệ BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC
Hotline CSKH: 0911.553.115
Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ
Email: chamsockhachhang.sannhivp@gmail.com
Fanpage | Zalo | YouTube: Bệnh Viện Sản Nhi Vĩnh Phúc
