Đuối nước ở trẻ em: Đừng bỏ lỡ “4 phút vàng” cứu sống trẻ

Hướng dẫn xử trí đúng cách từ chuyên gia Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc

Đuối nước là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do tai nạn thương tích ở trẻ em và luôn là nỗi lo lớn của nhiều gia đình, đặc biệt trong mùa hè. Tai nạn này không chỉ xảy ra tại ao hồ, sông suối hay bãi biển mà còn có thể xuất hiện ngay trong môi trường sống hằng ngày như chum nước, bể chứa nước, xô chậu hoặc hồ bơi gia đình.

Theo thống kê của Bộ Y tế, giai đoạn 2021–2025, trung bình mỗi năm Việt Nam có khoảng 1.800 trẻ em tử vong do đuối nước, chiếm hơn 50% các trường hợp tử vong do tai nạn thương tích ở trẻ em. So với các quốc gia phát triển, tỷ lệ tử vong do đuối nước ở trẻ em Việt Nam cao gấp khoảng 10 lần. Hơn 50% các trường hợp đuối nước xảy ra ngoài trời khi trẻ tắm sông, hồ hoặc tắm biển. Trong đó, trẻ dưới 15 tuổi chiếm tới khoảng 70% số ca tử vong do đuối nước.

Đáng lưu ý, khoảng 70% trẻ đuối nước có thể được cứu sống nếu được sơ cứu đúng cách ngay tại hiện trường. Ngược lại, nếu xử trí sai hoặc chậm trễ, trẻ có nguy cơ tử vong cao hoặc để lại di chứng thần kinh nặng nề suốt đời.

Trong chương trình tọa đàm do Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc thực hiện, BSCKI Lưu Văn Tuyên đã chia sẻ nhiều kiến thức quan trọng giúp cộng đồng nhận biết, phòng ngừa và xử trí đúng khi gặp trẻ bị đuối nước.

Khi phát hiện trẻ đuối nước cần làm gì?

Theo BSCKI Lưu Văn Tuyên, phản xạ lao xuống nước cứu trẻ ngay lập tức có thể rất nguy hiểm nếu người cứu không có kỹ năng cứu hộ.

Nguyên tắc đầu tiên khi phát hiện trẻ đuối nước là: Bình tĩnh – Hô hoán – Gọi trợ giúp ngay lập tức

Ưu tiên cứu đuối gián tiếp

Nếu trẻ còn tỉnh, hãy sử dụng: Gậy, Dây, Phao cứu sinh, Vật nổi …để trẻ bám vào và kéo trẻ vào bờ an toàn.

Chỉ cứu đuối trực tiếp khi đảm bảo an toàn

Việc xuống nước cứu trực tiếp chỉ nên thực hiện khi đảm bảo an toàn cho người cứu hộ và nạn nhân.

Các chuyên gia khuyến cáo tuyệt đối không để trẻ em tự cứu đuối trực tiếp vì nguy cơ trở thành nạn nhân tiếp theo rất cao.

“4 phút vàng” cấp cứu trẻ đuối nước

Sau khi đưa trẻ lên bờ an toàn, cần nhanh chóng thực hiện:

+ Đặt trẻ nằm trên nền cứng, khô ráo

+ Kiểm tra ý thức và nhịp thở

+ Gọi cấp cứu 115

+ Tiến hành hồi sức tim phổi (CPR) nếu trẻ ngừng thở hoặc ngừng tim

Các bước hồi sức tim phổi (CPR) cơ bản

Bước 1: Kiểm tra tri giác và nhịp thở

Lay gọi trẻ

Quan sát lồng ngực

Đặt tai gần miệng và mũi trẻ

Lưu ý: Thở ngáp được xem là không thở hiệu quả.

Bước 2: Thông đường thở

Nếu nghi ngờ chấn thương cổ: hãy di chuyển trẻ trẻ bằng cách di chuyển toàn bộ cơ thể (đầu, cổ, cột sống và hông) với nhau, giữ cho tất cả chúng thẳng hàng; không ngửa đầu nâng cằm, chỉ cần ấn góc hàm.

Nếu không nghi ngờ chấn thương cổ: Giữ đầu trẻ ngửa ra sau và nâng cằm để thông đường thở (kỹ thuật ngửa đầu – nâng cằm).

Bước 3: Thổi ngạt

Trẻ sơ sinh: thổi phủ cả mũi và miệng

Trẻ lớn: bịt mũi, thổi vào miệng trong khoảng 1 giây

Bước 4: Ép tim ngoài lồng ngực

Vị trí: 1/2 dưới xương ức

Độ sâu ép tim: khoảng 1/3–1/2 lồng ngực

Tần số: 100–120 lần/phút

Tỷ lệ: 30 lần ép tim : 2 lần thổi ngạt

Sau khi trẻ tỉnh lại cần làm gì?

Sau cấp cứu, trẻ rất dễ bị hạ thân nhiệt. Trong thời gian chờ nhân viên y tế đến, cần:

+ Cởi bỏ quần áo ướt

+ Ủ ấm cho trẻ bằng chăn hoặc đèn sưởi

+ Đặt trẻ nằm nghiêng an toàn để tránh sặc dịch nôn 

+ Theo dõi liên tục ý thức và nhịp thở

Ngay cả khi trẻ có vẻ tỉnh táo và bình thường, trẻ vẫn cần được đưa đến cơ sở y tế để theo dõi các biến chứng hô hấp muộn như phù phổi hoặc viêm phổi hít.

Tuyệt đối không dốc ngược trẻ đuối nước

Theo BSCKI Lưu Văn Tuyên, việc dốc ngược trẻ hoặc vác trẻ chạy sau đuối nước là phương pháp hoàn toàn sai và phản khoa học. Hành động này có thể:

+ Làm mất “thời gian vàng” hồi sức

+ Tăng nguy cơ tổn thương não do thiếu oxy

+ Gây sặc dịch dạ dày vào phổi

+ Làm nặng thêm chấn thương cột sống cổ

+ Gây chấn thương sọ não nếu trẻ bị rơi

Làm thế nào để phòng tránh đuối nước ở trẻ em?

Các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh cần:

+ Cho trẻ học bơi từ sớm

+ Luôn giám sát trẻ khi gần nước

+ Đậy kín các dụng cụ chứa nước trong gia đình

+ Trang bị áo phao khi tham gia giao thông đường thủy

+ Không để trẻ chơi gần ao hồ hoặc khu vực nguy hiểm

Đối với các khu vui chơi, bể bơi cần:

+ Có biển cảnh báo nguy hiểm

+ Trang bị đầy đủ phương tiện cứu hộ

+ Có nhân viên cứu hộ túc trực

3 thông điệp quan trọng cần ghi nhớ

1. Bình tĩnh và gọi trợ giúp ngay: Nhanh chóng hô hoán để có thêm người hỗ trợ.

2. Cứu đuối đúng cách: Không lao xuống nước khi không có kỹ năng cứu hộ.

3. CPR tại chỗ là ưu tiên số 1: Hồi sức tim phổi ngay tại hiện trường là yếu tố quyết định cơ hội sống của trẻ.

Chung tay bảo vệ trẻ em khỏi tai nạn đuối nước

Đuối nước là tai nạn hoàn toàn có thể phòng tránh nếu mỗi gia đình và cộng đồng chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng sơ cứu và tăng cường giám sát trẻ em.

Mỗi người dân khi được trang bị kỹ năng đúng có thể trở thành “lá chắn an toàn”, góp phần bảo vệ trẻ em trước những tai nạn thương tâm do đuối nước gây ra.

Thông tin liên hệ BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC

Hotline CSKH: 0911.553.115

Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ

Email: chamsockhachhang.sannhivp@gmail.com

Fanpage | Zalo | YouTube: Bệnh Viện Sản Nhi Vĩnh Phúc