RUBELLA: DẤU HIỆU, ĐƯỜNG LÂY VÀ CÁCH PHÒNG BỆNH

Rubella, còn được gọi là Sởi Đức, là bệnh truyền nhiễm do vi rút Rubella gây ra. Bệnh thường biểu hiện bằng sốt nhẹ, phát ban, nổi hạch và đa số trường hợp có diễn biến tương đối lành tính. Tuy nhiên, Rubella có thể gây biến chứng và đặc biệt đáng lưu ý khi xảy ra ở phụ nữ mang thai, do vi rút có khả năng truyền từ mẹ sang thai nhi và gây hội chứng Rubella bẩm sinh.

Theo Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị Rubella ban hành kèm Quyết định số 2354/QĐ-BYT ngày 04/7/2013 của Bộ trưởng Bộ Y tế, chủ động phòng bệnh, đặc biệt bằng vắc xin, có vai trò quan trọng trong kiểm soát Rubella và bảo vệ sức khỏe bà mẹ, trẻ em.

Rubella là bệnh gì?

Rubella là bệnh truyền nhiễm do vi rút Rubella gây ra. Người là nguồn chứa vi rút, bệnh có thể lây từ người nhiễm sang người chưa có miễn dịch qua đường hô hấp hoặc truyền từ người mẹ nhiễm Rubella sang thai nhi.

Một điểm cần lưu ý là không phải tất cả người nhiễm vi rút Rubella đều có biểu hiện rõ ràng. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, khoảng 20–50% người nhiễm có thể không có triệu chứng. Vì vậy, một người có thể nhiễm vi rút nhưng không biết mình mắc bệnh.

Rubella có thể xuất hiện quanh năm và có khả năng lây lan trong cộng đồng, nhất là ở những người chưa có miễn dịch.

Bệnh lây truyền như thế nào?

Bệnh lây chủ yếu qua đường hô hấp. Người chưa có miễn dịch có thể nhiễm vi rút khi hít phải hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết đường hô hấp của người bệnh hoặc người mang vi rút.

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, người nhiễm Rubella có khả năng lây truyền vi rút trong khoảng thời gian từ 1 tuần trước đến 1 tuần sau khi phát ban.

Ngoài ra, vi rút Rubella có thể truyền từ mẹ sang thai nhi. Khả năng này đặc biệt đáng quan tâm khi người mẹ nhiễm bệnh trong những tháng đầu của thai kỳ.

Dấu hiệu thường gặp của bệnh Rubella

Bệnh có thể biểu hiện bằng một số triệu chứng điển hình:

Sốt: thường sốt nhẹ, kéo dài khoảng 1–3 ngày.

Phát ban: ban dạng dát sẩn, thường không mọc theo trình tự rõ như bệnh sởi và không để lại vết thâm sau khi ban bay.

Nổi hạch: người bệnh có thể nổi hạch ở nhiều vị trí.

Đau mỏi người, đau khớp: có thể xuất hiện cùng với sốt và phát ban.

Tuy nhiên, các biểu hiện này có thể gặp trong nhiều bệnh khác. Do đó, không thể khẳng định mắc bệnh chỉ dựa vào sốt và phát ban.

Rubella dễ nhầm với những bệnh nào?

Bệnh có thể cần phân biệt với sởi, sốt xuất huyết, các bệnh sốt phát ban do vi rút khác, tinh hồng nhiệt hoặc phản ứng dị ứng do thuốc.

Ví dụ, bệnh sởi thường có biểu hiện viêm long đường hô hấp rõ hơn; ban thường mọc theo trình tự và sau khi bay có thể để lại vết thâm. Trong khi đó, ban Rubella thường không mọc theo trình tự điển hình và không để lại vết thâm.

Do các biểu hiện có thể chồng lấp, khi nghi ngờ mắc bệnh, đặc biệt ở phụ nữ mang thai, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá và thực hiện xét nghiệm khi có chỉ định.

Làm thế nào để xác định mắc Rubella?

Bác sĩ sẽ đánh giá dựa trên yếu tố dịch tễ, biểu hiện lâm sàng và xét nghiệm.

Theo Hướng dẫn của Bộ Y tế, các xét nghiệm có thể được sử dụng trong chẩn đoán bao gồm xét nghiệm kháng thể Rubella IgM, IgG hoặc xét nghiệm phát hiện vi rút bằng kỹ thuật RT-PCR trong những trường hợp phù hợp (Cần thực hiện xét nghiệm chẩn đoán đối với trường hợp có biến chứng và phụ nữ mang thai nghi ngờ nhiễm).

Vì vậy, phụ nữ mang thai có kết quả Rubella IgM hoặc IgG bất thường không nên tự diễn giải kết quả xét nghiệm và tự đưa ra quyết định liên quan đến thai kỳ. Việc đánh giá cần được thực hiện tại cơ sở y tế có chuyên môn, kết hợp giữa tuổi thai, thời điểm phơi nhiễm, triệu chứng lâm sàng và các xét nghiệm phù hợp.

Vì sao Rubella đặc biệt nguy hiểm với phụ nữ mang thai?

Theo Bộ Y tế, nhiễm Rubella ở phụ nữ mang thai, đặc biệt trong 18 tuần đầu thai kỳ, có thể gây những hậu quả nghiêm trọng như sẩy thai, thai lưu, đẻ non hoặc gây tổn thương cho thai nhi.

Nguy cơ truyền vi rút từ mẹ sang thai đặc biệt cao khi người mẹ nhiễm trong những tháng đầu thai kỳ và giảm dần khi tuổi thai tăng. Do đó, phụ nữ mang thai nghi ngờ mắc cần được khám chuyên khoa và làm đầy đủ các xét nghiệm chẩn đoán tại cơ sở xét nghiệm tin cậy.

Không nên tự quyết định tiếp tục hay đình chỉ thai kỳ chỉ dựa trên một triệu chứng hoặc một kết quả xét nghiệm đơn lẻ.

Rubella có thể gây biến chứng không?

Mặc dù phần lớn trường hợp Rubella diễn biến lành tính, bệnh vẫn có thể gây biến chứng.

Theo Bộ Y tế, một số biến chứng có thể gặp gồm viêm não – màng não, giảm tiểu cầu gây xuất huyết, viêm phổi, viêm khớp hoặc viêm tinh hoàn.

Các biến chứng nặng không phải là biểu hiện thường gặp ở tất cả người bệnh, nhưng cần được phát hiện và xử trí kịp thời.

Rubella được điều trị như thế nào?

Theo Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị của Bộ Y tế, Chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Điều trị chủ yếu là điều trị triệu chứng, hỗ trợ và theo dõi để phát hiện sớm biến chứng.

Người bệnh không biến chứng cần nghỉ ngơi, bảo đảm dinh dưỡng và được điều trị triệu chứng khi cần thiết theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Bộ Y tế hướng dẫn cách ly người bệnh trong 7 ngày kể từ khi phát ban, tại nhà hoặc cơ sở y tế tùy tình trạng.

Khi có dấu hiệu bất thường, bệnh diễn biến nặng hoặc thuộc nhóm nguy cơ, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được đánh giá và điều trị.

Làm thế nào để phòng bệnh ?

Kết hợp các biện pháp hạn chế lây truyền với tiêm chủng chủ động. Hạn chế lây truyền trong cộng đồng

Bộ Y tế khuyến cáo thực hiện vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, hạn chế tiếp xúc gần với người mắc hoặc nghi mắc Rubella.

Không nên dùng chung các vật dụng cá nhân có nguy cơ nhiễm dịch tiết đường hô hấp.

Người mắc hoặc nghi mắc bệnh cần hạn chế tiếp xúc với người khác trong thời gian có khả năng lây truyền.

Phụ nữ mang thai đặc biệt cần tránh tiếp xúc với người mắc hoặc nghi mắc Rubella. Nếu đã có tiếp xúc hoặc xuất hiện triệu chứng nghi ngờ, cần đến cơ sở y tế để được tư vấn.

Tiêm vắc xin – biện pháp chủ động phòng Rubella

Theo Hướng dẫn của Bộ Y tế, phòng bệnh đặc hiệu Rubella được thực hiện bằng vắc xin phòng Rubella, có thể sử dụng dưới dạng vắc xin đơn hoặc vắc xin phối hợp.

Hiện nay, người dân thường gặp các vắc xin phối hợp như:

MR: phòng Sởi – Rubella.

MMR: phòng Sởi – Quai bị – Rubella.

Việc lựa chọn loại vắc xin và lịch tiêm cần căn cứ vào độ tuổi, tiền sử tiêm chủng, tình trạng sức khỏe và hướng dẫn sử dụng của loại vắc xin cụ thể.

Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản cần đặc biệt lưu ý

Bộ Y tế khuyến cáo tiêm vắc xin cho những người chưa được tiêm phòng hoặc chưa có miễn dịch, đặc biệt là phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ.

Đây là biện pháp quan trọng giúp người phụ nữ chủ động tạo miễn dịch trước khi mang thai và góp phần phòng Hội chứng Rubella bẩm sinh cho trẻ.

Không tiêm vắc xin Rubella cho phụ nữ đang mang thai.

Theo Quyết định 2354/QĐ-BYT, sau tiêm vắc xin Rubella chỉ nên có thai sau ít nhất 1 tháng.

Đối với phụ nữ đang chuẩn bị mang thai, thời điểm tiêm thực tế cũng cần được đối chiếu với hướng dẫn sử dụng của loại vắc xin đang được sử dụng và tư vấn của nhân viên y tế.

Nếu phát hiện mang thai sau khi vừa tiêm vắc xin Rubella thì sao?

Đây là vấn đề nhiều phụ nữ lo lắng.

Nếu phát hiện có thai sau khi tiêm phòng Rubella thì không có chỉ định đình chỉ thai chỉ vì đã tiêm vắc xin.

Thai phụ cần thông báo cho bác sĩ sản khoa về loại vắc xin, ngày tiêm và thời điểm phát hiện có thai để được tư vấn, quản lý thai kỳ phù hợp.

Chủ động phòng Rubella trước khi mang thai

Rubella thường diễn biến nhẹ ở người mắc, nhưng nhiễm Rubella trong thai kỳ có thể để lại hậu quả nghiêm trọng đối với thai nhi. Vì vậy, phòng bệnh cần được thực hiện chủ động trước khi mang thai.

Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản nên kiểm tra tiền sử tiêm chủng và trao đổi với nhân viên y tế về tình trạng miễn dịch Rubella khi chuẩn bị mang thai. Trẻ em cũng cần được tiêm đầy đủ các vắc xin có thành phần Rubella theo lịch phù hợp.

Nếu không nhớ đã tiêm vắc xin Rubella, MR hay MMR hay chưa, hãy mang sổ/phiếu tiêm chủng đến cơ sở tiêm chủng để được kiểm tra và tư vấn.

Đơn nguyên Tiêm chủng Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc – Địa chỉ tiêm chủng an toàn, tin cậy

Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc cung cấp dịch vụ tiêm chủng an toàn với quy trình chuẩn, đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng giàu kinh nghiệm và hệ thống theo dõi sau tiêm chặt chẽ.

Khám sàng lọc trước tiêm bởi bác sĩ chuyên khoa

Tư vấn lịch tiêm phù hợp theo từng độ tuổi

Theo dõi và xử trí kịp thời các phản ứng sau tiêm

Đảm bảo chất lượng vắc xin và quy trình bảo quản nghiêm ngặt

Tiêm chủng hôm nay vì một tương lai khỏe mạnh và hạnh phúc mai sau.

Thông tin liên hệ và đặt lịch khám tại BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC

Hotline CSKH: 0911.553.115

Hotline Tiêm chủng: 0859.573.115

Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ

Email: chamsockhachhang.sannhivp@gmail.com

Nguồn: Bộ Y tế. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị Rubella, ban hành kèm theo Quyết định số 2354/QĐ-BYT ngày 04/7/2013 của Bộ trưởng Bộ Y tế.