Sàng lọc ung thư cổ tử cung là gì? Phụ nữ bao nhiêu tuổi nên đi sàng lọc?
Ung thư cổ tử cung là một trong những bệnh ung thư thường gặp ở phụ nữ. Tuy nhiên, đây là bệnh có thể dự phòng hoặc sàng lọc để phát hiện sớm bằng những kỹ thuật hiện có. Khi được phát hiện ở giai đoạn sớm, việc điều trị có thể đạt hiệu quả cao.
Vì vậy, phụ nữ cần chủ động quan tâm đến sức khỏe cổ tử cung ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng bất thường. Vậy sàng lọc ung thư cổ tử cung là gì, vì sao cần sàng lọc, phụ nữ bao nhiêu tuổi nên thực hiện và cần lưu ý gì trước khi đi khám?
Sàng lọc ung thư cổ tử cung là gì?
Sàng lọc ung thư cổ tử cung là việc thực hiện các phương pháp sàng lọc nhằm phát hiện sớm những bất thường tại cổ tử cung, từ đó xác định những trường hợp cần tiếp tục theo dõi, đánh giá hoặc thực hiện các bước chẩn đoán tiếp theo.
Điều quan trọng cần hiểu là sàng lọc không đồng nghĩa với chẩn đoán ung thư. Khi kết quả sàng lọc có bất thường, người phụ nữ cần được đánh giá thêm theo hướng dẫn chuyên môn để xác định tình trạng cụ thể.
Theo Hướng dẫn quy trình kỹ thuật sàng lọc ung thư cổ tử cung bằng nghiệm pháp quan sát cổ tử cung với axit axetic hoặc Lugol, ban hành kèm theo Quyết định số 2506/QĐ-BYT ngày 06/8/2026 của Bộ trưởng Bộ Y tế, nghiệm pháp VIA/VILI là một trong những kỹ thuật sàng lọc ung thư cổ tử cung được áp dụng tại Việt Nam. Với phương pháp này, những hình ảnh bất thường của cổ tử cung có thể được quan sát bằng mắt thường sau khi bôi axit axetic hoặc Lugol.
Vì sao phụ nữ cần sàng lọc ung thư cổ tử cung?
Theo tài liệu của Bộ Y tế, năm 2022, trên thế giới ước tính có 662.301 phụ nữ được chẩn đoán mắc ung thư cổ tử cung và khoảng 348.874 phụ nữ tử vong vì căn bệnh này.
Tại Việt Nam, ung thư cổ tử cung là loại ung thư phổ biến thứ sáu ở phụ nữ, với 4.612 ca mắc mới và 2.571 ca tử vong trong năm 2022.
Mặc dù là bệnh lý ác tính nguy hiểm, ung thư cổ tử cung có thể dự phòng hoặc sàng lọc, phát hiện sớm bằng những kỹ thuật sẵn có tại Việt Nam. Đặc biệt, khi được phát hiện ở giai đoạn sớm, việc điều trị có thể đạt hiệu quả cao.
Do đó, phụ nữ không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám. Chủ động sàng lọc theo đúng đối tượng và hướng dẫn chuyên môn giúp phát hiện sớm những bất thường tại cổ tử cung, từ đó có hướng theo dõi, đánh giá và xử trí phù hợp.
Phụ nữ bao nhiêu tuổi nên sàng lọc ung thư cổ tử cung?
Đối với sàng lọc bằng nghiệm pháp VIA/VILI, hướng dẫn của Bộ Y tế chỉ định cho:
Phụ nữ từ 21–65 tuổi;
Đã có quan hệ tình dục;
Có thể quan sát được toàn bộ vùng chuyển tiếp của cổ tử cung;
Trong đó ưu tiên phụ nữ từ 30–49 tuổi.
Đối với những trường hợp không bảo đảm các điều kiện trên, người bệnh cần được giới thiệu đến cơ sở có thể thực hiện xét nghiệm tế bào cổ tử cung và/hoặc xét nghiệm HPV.
Việc lựa chọn phương pháp sàng lọc cần được nhân viên y tế tư vấn phù hợp với từng trường hợp.
Bao lâu nên sàng lọc ung thư cổ tử cung một lần?
Theo hướng dẫn kỹ thuật VIA/VILI, từ 21 tuổi trở đi thực hiện sàng lọc 3 năm một lần.
Sau 65 tuổi có thể dừng sàng lọc nếu đã có 2 lần sàng lọc liên tiếp đúng chu kỳ trước đó cho kết quả âm tính.
Đối với trường hợp VIA/VILI âm tính, hướng dẫn cũng quy định hẹn người bệnh thực hiện VIA/VILI lại sau 3 năm.
Khoảng thời gian trên là hướng dẫn đối với sàng lọc bằng VIA/VILI trong tài liệu này. Việc sàng lọc bằng các phương pháp khác cần tuân theo hướng dẫn chuyên môn tương ứng.
Nên sàng lọc ung thư cổ tử cung vào thời điểm nào?
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, thời điểm tốt nhất để thực hiện VIA/VILI là sau sạch kinh từ 5–7 ngày.
Đang hành kinh được xếp vào trường hợp cần thận trọng khi thực hiện kỹ thuật.
Vì vậy, nếu chủ động lựa chọn thời gian, phụ nữ nên sắp xếp sàng lọc sau khi đã sạch kinh để thuận lợi cho việc thăm khám và quan sát cổ tử cung.
Trước khi sàng lọc ung thư cổ tử cung cần lưu ý gì?
Để hạn chế các yếu tố có thể ảnh hưởng đến hình ảnh biểu mô cổ tử cung và kết quả quan sát, trước khi thực hiện VIA/VILI, phụ nữ cần lưu ý:
Không thụt rửa âm đạo.
Không quan hệ tình dục trước khi thực hiện.
Không sử dụng kem hoặc bọt tránh thai.
Ngừng đặt thuốc âm đạo trong 2–3 ngày trước đó.
Nên thực hiện khi đã sạch kinh.
Trong phần chuẩn bị người bệnh, hướng dẫn cũng yêu cầu nhắc người bệnh không quan hệ tình dục hoặc đặt thuốc âm đạo trong vòng 24–48 giờ trước khi sàng lọc, đồng thời đi tiểu hết trước khi lên bàn khám phụ khoa.
Nghiệm pháp VIA/VILI là gì?
VIA (Visual Inspection with Acetic acid) là nghiệm pháp quan sát cổ tử cung sau khi bôi axit axetic.
VILI (Visual Inspection with Lugol’s Iodine) là nghiệm pháp quan sát cổ tử cung sau khi bôi dung dịch Lugol.
Sau khi dung dịch được bôi lên cổ tử cung, nhân viên y tế quan sát những thay đổi của biểu mô để nhận định các hình ảnh bất thường.
VIA/VILI là phương pháp tương đối dễ thực hiện tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, đặc biệt ở cấp ban đầu. Tuy nhiên, phương pháp phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm của người thực hiện, có thể xuất hiện dương tính giả do viêm nhiễm hoặc tổn thương lành tính và có thể bỏ sót những tổn thương nhỏ hoặc nằm sâu trong ống cổ tử cung.
Sàng lọc VIA/VILI được thực hiện và đọc kết quả như thế nào?
Trước khi thực hiện, người bệnh được tư vấn, giải thích về mục đích và các bước tiến hành. Nhân viên y tế sẽ khám phụ khoa, quan sát âm đạo và cổ tử cung, sau đó bôi dung dịch axit axetic hoặc Lugol lên bề mặt cổ tử cung và quan sát những thay đổi theo đúng quy trình kỹ thuật.
Thời gian thực hiện kỹ thuật khoảng 15 phút.
Sau khi thực hiện, kết quả VIA/VILI được nhân viên y tế đọc, đánh giá và tư vấn trực tiếp cho người bệnh, gồm ba mức: âm tính, dương tính hoặc nghi ngờ ung thư.
Trường hợp kết quả bất thường, người bệnh sẽ được tư vấn thực hiện các bước kiểm tra tiếp theo phù hợp.
Lưu ý: VIA/VILI là phương pháp sàng lọc. Kết quả dương tính hoặc nghi ngờ ung thư không đồng nghĩa với chẩn đoán xác định ung thư cổ tử cung.
Sàng lọc bằng VIA/VILI có an toàn không?
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, đây là kỹ thuật có tính an toàn cao, tai biến và biến chứng ít gặp, đa số ở mức độ nhẹ.
Một số biểu hiện có thể gặp trong quá trình thực hiện gồm:
Chảy máu âm đạo nếu khám thô bạo hoặc cổ tử cung đang viêm, dễ chảy máu;
Đau hoặc khó chịu vùng hạ vị;
Cảm giác rát nhẹ hoặc nóng bừng âm đạo thoáng qua;
Dị ứng với dung dịch Lugol hiếm gặp, có thể gây ngứa, đỏ rát niêm mạc hoặc phản ứng quá mẫn ở người có cơ địa dị ứng iod.
Tài liệu ghi nhận không có tai biến sau khi thực hiện kỹ thuật và không có biến chứng muộn.
Sàng lọc ung thư cổ tử cung tại Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc
Chủ động kiểm tra sức khỏe phụ khoa và sàng lọc ung thư cổ tử cung là một phần quan trọng trong chăm sóc sức khỏe phụ nữ.
Tại Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc, phụ nữ có nhu cầu kiểm tra và sàng lọc ung thư cổ tử cung được thăm khám, tư vấn để lựa chọn phương pháp phù hợp với từng trường hợp.
Việc lựa chọn phương pháp sàng lọc cần căn cứ vào độ tuổi, tiền sử, tình trạng cổ tử cung và các điều kiện thực hiện kỹ thuật. Đối với VIA/VILI, việc thực hiện cần bảo đảm đúng đối tượng, đúng chỉ định và đúng quy trình kỹ thuật.
Nếu không quan sát được vùng chuyển tiếp, hướng dẫn quy định người bệnh cần được tư vấn và chuyển để thực hiện xét nghiệm HPV hoặc tế bào học. Sau khi có kết quả VIA/VILI, người bệnh cũng có thể được tư vấn thực hiện thêm xét nghiệm tế bào học hoặc HPV nếu có điều kiện.
Phụ nữ trong độ tuổi phù hợp nên chủ động quan tâm đến sức khỏe cổ tử cung và thực hiện sàng lọc theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng bất thường mới đi khám.
Tiêm chủng hôm nay vì một tương lai khỏe mạnh và hạnh phúc mai sau.
Thông tin liên hệ và đặt lịch khám tại BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC
Hotline CSKH: 0911.553.115
Hotline Tiêm chủng: 0859.573.115
Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ
Email: chamsockhachhang.sannhivp@gmail.com
Câu hỏi thường gặp về sàng lọc ung thư cổ tử cung
Chưa quan hệ tình dục có thực hiện VIA/VILI được không?
Không. Theo hướng dẫn kỹ thuật, người chưa có quan hệ tình dục thuộc nhóm chống chỉ định thực hiện VIA/VILI.
Đang có kinh có thực hiện VIA/VILI được không?
Đang hành kinh là tình trạng cần thận trọng. Thời điểm thực hiện tốt nhất theo hướng dẫn là sau sạch kinh 5–7 ngày.
VIA âm tính bao lâu cần sàng lọc lại?
Theo hướng dẫn, trường hợp VIA/VILI âm tính được hẹn sàng lọc lại sau 3 năm.
VIA dương tính có phải là ung thư cổ tử cung không?
Không. VIA/VILI là phương pháp sàng lọc. Kết quả dương tính cần được tiếp tục đánh giá tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phù hợp và không đồng nghĩa với chẩn đoán xác định ung thư.
Có thể làm thêm xét nghiệm HPV hoặc tế bào cổ tử cung không?
Có. Theo hướng dẫn, người bệnh có thể được tư vấn thực hiện thêm xét nghiệm tế bào học hoặc HPV, bao gồm lấy mẫu tại cơ sở y tế hoặc tự lấy mẫu nếu có điều kiện.
Chủ động sàng lọc – thêm cơ hội phát hiện sớm
Ung thư cổ tử cung là bệnh lý nguy hiểm nhưng có thể dự phòng hoặc sàng lọc để phát hiện sớm. Khi được phát hiện ở giai đoạn sớm, việc điều trị có thể đạt hiệu quả cao.
Phụ nữ trong độ tuổi phù hợp nên chủ động khám sức khỏe phụ khoa và trao đổi với nhân viên y tế về phương pháp sàng lọc phù hợp.
Chủ động sàng lọc đúng thời điểm là một bước quan trọng trong chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cổ tử cung.
Tài liệu tham khảo
Bộ Y tế. Hướng dẫn quy trình kỹ thuật sàng lọc ung thư cổ tử cung bằng nghiệm pháp quan sát cổ tử cung với axit axetic hoặc Lugol. Ban hành kèm theo Quyết định số 2506/QĐ-BYT ngày 06/8/2026 của Bộ trưởng Bộ Y tế.
