Lấy máu cuống rốn sơ sinh: Giá trị chẩn đoán và ứng dụng lưu trữ tế bào gốc
1. Lấy máu cuống rốn sơ sinh là gì?
Lấy máu cuống rốn sơ sinh là kỹ thuật thu nhận máu từ dây rốn ngay sau khi trẻ được sinh ra nhằm thực hiện các xét nghiệm cần thiết hoặc thu thập tế bào gốc máu dây rốn phục vụ lưu trữ.
Máu cuống rốn là nguồn bệnh phẩm có giá trị vì phản ánh tình trạng sinh lý của trẻ ngay tại thời điểm chào đời. Việc lấy máu từ dây rốn giúp bác sĩ thu được lượng mẫu cần thiết để thực hiện xét nghiệm mà không cần chọc kim trực tiếp vào cơ thể trẻ, nhờ đó hạn chế đau, giảm can thiệp xâm lấn và giảm nguy cơ nhiễm khuẩn.
Bên cạnh giá trị chẩn đoán, máu cuống rốn còn chứa tế bào gốc tạo máu, có khả năng biệt hóa thành nhiều loại tế bào máu và được ứng dụng trong điều trị một số bệnh lý trong tương lai.
2. Ý nghĩa của xét nghiệm máu cuống rốn đối với trẻ sơ sinh
Việc lấy máu cuống rốn mang lại nhiều giá trị trong chăm sóc và theo dõi sức khỏe trẻ ngay sau sinh.
Đánh giá tình trạng sức khỏe của trẻ ngay sau sinh
Máu cuống rốn có thể được sử dụng để thực hiện các xét nghiệm quan trọng giúp bác sĩ đánh giá tình trạng của trẻ trong giai đoạn chu sinh, bao gồm:
-
Khí máu động mạch và tĩnh mạch rốn: đánh giá mức độ thiếu oxy và cân bằng toan – kiềm của cơ thể trẻ sau sinh.
-
Xét nghiệm huyết học: phát hiện thiếu máu, nhiễm trùng hoặc rối loạn huyết học.
-
Xét nghiệm sinh hóa: đánh giá các chỉ số chuyển hóa cần thiết.
-
Cấy máu: hỗ trợ phát hiện sớm nhiễm khuẩn sơ sinh.
Các xét nghiệm này giúp bác sĩ phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe và có hướng xử trí kịp thời, đặc biệt trong các trường hợp trẻ sinh non, ngạt sau sinh hoặc có nguy cơ nhiễm trùng.
Giảm can thiệp xâm lấn đối với trẻ
Vì máu được lấy từ dây rốn sau khi đã kẹp cắt, trẻ không phải trải qua thêm thủ thuật lấy máu trực tiếp, nhờ đó giảm đau và hạn chế các can thiệp không cần thiết.
Nguồn tế bào gốc có giá trị y học
Máu cuống rốn chứa tế bào gốc tạo máu, có thể được lưu trữ và sử dụng trong điều trị một số bệnh lý về máu, rối loạn miễn dịch hoặc bệnh di truyền. Vì vậy, nhiều gia đình lựa chọn lưu trữ máu cuống rốn như một nguồn dự phòng sinh học cho tương lai của trẻ.
3. Khi nào nên thực hiện lấy máu cuống rốn?
Việc lấy máu cuống rốn thường được thực hiện trong các trường hợp sau:
-
Trẻ sơ sinh cần thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán ngay sau sinh, như khí máu, xét nghiệm huyết học hoặc cấy máu.
-
Trẻ có nguy cơ bệnh lý chu sinh, ví dụ: nghi ngờ thiếu oxy, sinh non hoặc nghi nhiễm khuẩn.
-
Gia đình có nhu cầu lưu trữ tế bào gốc máu cuống rốn để sử dụng trong điều trị sau này.
-
Trẻ sinh tại cơ sở y tế có đủ điều kiện thực hiện kỹ thuật và xử lý mẫu theo quy định.
Quyết định thực hiện kỹ thuật sẽ được bác sĩ đánh giá và chỉ định dựa trên tình trạng cụ thể của mẹ và trẻ.
4. Khi nào không nên lấy máu cuống rốn?
Kỹ thuật lấy máu cuống rốn không có chống chỉ định tuyệt đối, tuy nhiên trong một số tình huống cần cân nhắc hoặc ưu tiên xử trí khác trước:
-
Tình huống cấp cứu sản khoa hoặc sơ sinh, cần ưu tiên hồi sức mẹ và trẻ.
-
Mẹ mắc các bệnh lý có khả năng lây truyền qua đường máu, cần đánh giá nguy cơ trước khi thu thập mẫu để lưu trữ tế bào gốc.
Trong những trường hợp này, bác sĩ sẽ cân nhắc lợi ích và nguy cơ trước khi quyết định thực hiện.
5. Lấy máu cuống rốn sơ sinh được thực hiện như thế nào?
Kỹ thuật lấy máu cuống rốn thường được thực hiện ngay sau khi trẻ được sinh ra và dây rốn đã được kẹp cắt.
Nhân viên y tế sẽ tiến hành:
-
Sát khuẩn vùng dây rốn để đảm bảo vô khuẩn.
-
Chọc kim vào mạch máu dây rốn (tĩnh mạch hoặc động mạch rốn).
-
Thu lượng máu cần thiết vào ống xét nghiệm hoặc túi thu thập chuyên dụng.
-
Bàn giao mẫu máu cho phòng xét nghiệm hoặc đơn vị lưu trữ theo quy định.
Toàn bộ quá trình được thực hiện trong điều kiện vô khuẩn, nhanh chóng và an toàn. Do máu được lấy từ dây rốn đã được kẹp cắt nên không gây đau cho trẻ sơ sinh.
Theo dõi và xử trí một số tình huống có thể gặp sau khi lấy máu cuống rốn
Kỹ thuật lấy máu cuống rốn nhìn chung an toàn và ít biến chứng. Một số tình huống hiếm gặp có thể gồm:
-
Ngoại nhiễm vi khuẩn nếu không đảm bảo vô khuẩn → xử trí theo phác đồ nhiễm khuẩn.
-
Chọc sai mạch máu hoặc máu không chảy → thay đổi vị trí chọc kim.
-
Đông máu trong túi hoặc ống mẫu do trộn chống đông không đều → loại bỏ mẫu.
6. Người bệnh cần chuẩn bị gì trước khi lấy máu cuống rốn?
Trước khi thực hiện
-
Sản phụ và gia đình sẽ được nhân viên y tế tư vấn về mục đích của việc lấy máu cuống rốn.
-
Trong trường hợp lưu trữ tế bào gốc máu dây rốn, gia đình cần đăng ký dịch vụ lưu trữ và ký phiếu đồng ý theo quy định.
-
Một số trường hợp cần thực hiện xét nghiệm sàng lọc cho mẹ trước khi lưu trữ máu cuống rốn.
Trong khi thực hiện
-
Thủ thuật được tiến hành tại phòng sinh hoặc phòng mổ ngay sau khi trẻ được sinh ra.
-
Sản phụ và gia đình không cần thực hiện thao tác đặc biệt nào, toàn bộ kỹ thuật do nhân viên y tế thực hiện.
Sau khi thực hiện
-
Việc lấy máu cuống rốn không ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và trẻ.
-
Mẫu máu sẽ được gửi đến phòng xét nghiệm hoặc cơ sở lưu trữ tế bào gốc theo quy trình chuyên môn.
-
Gia đình sẽ được thông báo kết quả xét nghiệm hoặc thông tin lưu trữ theo quy định.
7. Vai trò của xét nghiệm máu cuống rốn trong chăm sóc sơ sinh
Lấy máu cuống rốn là kỹ thuật có giá trị quan trọng trong chẩn đoán sớm tình trạng sức khỏe của trẻ sơ sinh và thu thập nguồn tế bào gốc quý giá cho điều trị trong tương lai. Khi được thực hiện đúng quy trình, kỹ thuật này an toàn cho cả mẹ và trẻ, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả chăm sóc và theo dõi trẻ ngay từ những giờ đầu sau sinh.
Tại Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc, kỹ thuật lấy máu cuống rốn được thực hiện theo đúng quy định chuyên môn của Bộ Y tế, đảm bảo vô khuẩn – chính xác – an toàn, góp phần mang lại sự chăm sóc tốt nhất cho mẹ và bé.
Thông tin liên hệ BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC
Hotline CSKH: 0911.553.115
Hotline Cấp cứu 24/7: 0859.873.115
Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ
Email: chamsockhachhang.sannhivp@gmail.com
Fanpage | Zalo | YouTube: Bệnh Viện Sản Nhi Vĩnh Phúc
Tài liệu tham khảo: Quyết định số 426/QĐ-BYT ngày 11/02/2026 của Bộ Y tế ngày 11/02/2026 về việc ban hành Quy trình kỹ thuật về sơ sinh.
