SÀNG LỌC TIỀN SẢN GIẬT VÀO THỜI ĐIỂM NÀO? 3 GIAI ĐOẠN QUAN TRỌNG MẸ BẦU KHÔNG NÊN BỎ LỠ
Sàng lọc tiền sản giật không chỉ thực hiện một lần mà cần được kết hợp với theo dõi, đánh giá nguy cơ trong suốt thai kỳ. Đặc biệt, giai đoạn từ 11 tuần đến 13 tuần 6 ngày là thời điểm quan trọng để dự báo nguy cơ và can thiệp dự phòng sớm. Vậy ở quý I, quý II và quý III, mẹ bầu cần được kiểm tra những gì?
Quý I (11 tuần – 13 tuần 6 ngày): Thời điểm vàng để sàng lọc nguy cơ tiền sản giật
Đây là giai đoạn quan trọng nhất trong chiến lược sàng lọc sớm, đặc biệt đối với nguy cơ tiền sản giật dẫn đến sinh non trước 37 tuần.
Tại thời điểm này, bác sĩ có thể phối hợp nhiều thông số để đánh giá nguy cơ:
Thông tin và tiền sử của mẹ: Tuổi, cân nặng, tiền sử sản khoa, tiền sử bệnh lý và các yếu tố nguy cơ.
Đo huyết áp động mạch trung bình (MAP): Hỗ trợ đánh giá nguy cơ tiền sản giật.
Siêu âm Doppler động mạch tử cung: Đo chỉ số xung động mạch tử cung (UtA-PI), hỗ trợ đánh giá tuần hoàn tử cung – nhau thai.
Xét nghiệm sinh hóa: Định lượng PlGF hoặc sử dụng PAPP-A khi phù hợp với mô hình sàng lọc và điều kiện thực hiện.
Các thông số được kết hợp trong mô hình dự báo nhằm xác định thai phụ thuộc nhóm nguy cơ thấp hay nguy cơ cao.
Vì sao không nên bỏ lỡ thời điểm này?
Khi được phát hiện nguy cơ cao từ sớm, thai phụ có thể được bác sĩ chỉ định các biện pháp dự phòng phù hợp, trong đó có aspirin liều thấp. Việc bắt đầu dự phòng sớm, lý tưởng trước 16 tuần, có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả giảm nguy cơ tiền sản giật ở những đối tượng được lựa chọn phù hợp.
Thông điệp quý I: Sàng lọc sớm để không bỏ lỡ cơ hội dự phòng.
Quý II (14 tuần – 27 tuần 6 ngày): Tiếp tục đánh giá nguy cơ, phát hiện sớm bất thường
Sau giai đoạn sàng lọc đầu tiên, mẹ bầu vẫn cần tiếp tục theo dõi, ngay cả khi kết quả quý I cho thấy nguy cơ thấp.
Đặc biệt, từ sau tuần thứ 20, tiền sản giật có thể bắt đầu xuất hiện các biểu hiện lâm sàng.
Trong các lần khám thai ở quý II, bác sĩ sẽ đánh giá huyết áp, tình trạng sức khỏe của mẹ và sự phát triển của thai nhi. Tùy trường hợp, có thể chỉ định xét nghiệm nước tiểu, siêu âm Doppler và các xét nghiệm bổ sung.
Đối với thai phụ có nguy cơ cao hoặc nghi ngờ tiền sản giật, bác sĩ có thể cân nhắc xét nghiệm tỷ số sFlt-1/PlGF nhằm hỗ trợ đánh giá nguy cơ xuất hiện bệnh trong thời gian ngắn.
Mốc thời gian cần chú ý:
14–19 tuần: Tiếp tục quản lý các yếu tố nguy cơ đã được xác định, thực hiện dự phòng theo chỉ định và khám thai đúng lịch.
Từ 20 tuần: Chú trọng phát hiện tăng huyết áp mới xuất hiện và các dấu hiệu nghi ngờ tiền sản giật.
Khoảng 24–26 tuần: Ở những thai phụ nguy cơ cao, có thể cân nhắc đánh giá bổ sung bằng các dấu ấn sinh học theo chỉ định chuyên khoa.
Xét nghiệm sFlt-1/PlGF không phải xét nghiệm sàng lọc bắt buộc cho tất cả thai phụ mà được sử dụng trong những tình huống lâm sàng phù hợp.
Thông điệp quý II: Không chủ quan với kết quả sàng lọc ban đầu – Tiếp tục theo dõi để phát hiện bất thường kịp thời.
Quý III (từ 28 tuần đến khi sinh): Theo dõi chặt chẽ, bảo đảm an toàn cho mẹ và thai nhi
Ba tháng cuối là giai đoạn cần đặc biệt chú ý đến tình trạng huyết áp, sức khỏe của mẹ và sự phát triển của thai nhi.
Tiền sản giật có thể xuất hiện lần đầu trong quý III, kể cả ở những thai phụ có kết quả sàng lọc nguy cơ thấp trước đó.
Trong giai đoạn này, việc khám thai tập trung vào:
Theo dõi huyết áp và phát hiện các biểu hiện bất thường.
Đánh giá chức năng gan, thận, số lượng tiểu cầu và protein niệu khi có chỉ định.
Siêu âm theo dõi sự tăng trưởng của thai nhi, lượng nước ối và tuần hoàn thai – nhau khi cần thiết.
Đánh giá nguy cơ tiến triển bệnh và xây dựng kế hoạch quản lý thai kỳ phù hợp.
Những mốc thời gian cần lưu ý:
28–33 tuần: Theo dõi nguy cơ tiền sản giật và các biểu hiện bất thường, đặc biệt ở nhóm thai phụ nguy cơ cao.
34–36 tuần: Tiếp tục đánh giá tình trạng mẹ và thai, phát hiện các trường hợp tiền sản giật khởi phát muộn.
Từ 37 tuần đến khi sinh: Theo dõi sát huyết áp, triệu chứng và các yếu tố nguy cơ để có phương án xử trí sản khoa phù hợp.
Đối với thai phụ đã được chẩn đoán tiền sản giật, tần suất theo dõi và thời điểm kết thúc thai kỳ sẽ do bác sĩ chuyên khoa quyết định dựa trên mức độ bệnh, tuổi thai và tình trạng mẹ – thai.
Thông điệp quý III: “Theo dõi sát để phát hiện kịp thời và xử trí an toàn”
Đã sàng lọc tiền sản giật ở quý I, có cần kiểm tra ở quý II và III không?
Câu trả lời là CÓ.
Kết quả sàng lọc nguy cơ thấp trong ba tháng đầu không loại trừ hoàn toàn khả năng xuất hiện tiền sản giật ở các giai đoạn sau.
Tương tự, kết quả nguy cơ cao không đồng nghĩa với việc thai phụ chắc chắn sẽ mắc bệnh.
Điều quan trọng là duy trì lịch khám thai, theo dõi huyết áp và thực hiện các xét nghiệm theo chỉ định của bác sĩ.
Mẹ bầu cần ghi nhớ ba mốc quan trọng:
QUÝ I: SÀNG LỌC SỚM – DỰ PHÒNG KỊP THỜI
QUÝ II: THEO DÕI NGUY CƠ – PHÁT HIỆN BẤT THƯỜNG
QUÝ III: GIÁM SÁT CHẶT CHẼ – BẢO ĐẢM AN TOÀN MẸ VÀ BÉ
Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc – Đồng hành cùng mẹ trong suốt thai kỳ
Mỗi giai đoạn mang thai đều có những yêu cầu theo dõi và chăm sóc khác nhau. Việc thực hiện sàng lọc tiền sản giật đúng thời điểm, kết hợp quản lý thai nghén liên tục, góp phần phát hiện sớm nguy cơ và hạn chế các biến chứng có thể xảy ra.
Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc luôn chú trọng công tác khám thai, tư vấn, theo dõi và quản lý thai kỳ, giúp thai phụ được đánh giá các yếu tố nguy cơ và lựa chọn phương pháp chăm sóc phù hợp với từng giai đoạn.
Mẹ bầu hãy chủ động đến khám thai từ sớm, đặc biệt không bỏ lỡ thời điểm 11 tuần đến 13 tuần 6 ngày, đồng thời tiếp tục theo dõi sức khỏe trong quý II và quý III theo hướng dẫn của bác sĩ.
Sàng lọc đúng thời điểm hôm nay – Chủ động bảo vệ sức khỏe mẹ và bé ngày mai!
Hotline CSKH: 0911.553.115
Hotline Cấp cứu 24/7: 0859.873.115
Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ
Email: chamsockhachhang.sannhivp@gmail.com
Fanpage | Zalo | YouTube: Bệnh Viện Sản Nhi Vĩnh Phúc
Tài liệu tham khảo: Quyết định 1911/QĐ-BYT 2021 tài liệu Hướng dẫn Sàng lọc và điều trị dự phòng sản giật
