Ngày Quốc tế Lao động 1/5 – Lịch sử và ý nghĩa

Nguồn gốc Ngày Quốc tế Lao động 1/5

Ngày Quốc tế Lao động 1/5 bắt nguồn từ phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân tại Chicago (Mỹ) vào cuối thế kỷ XIX.

Năm 1886, Đại hội Liên đoàn Lao động Mỹ đã thông qua nghị quyết quan trọng:
“Từ ngày 1/5/1886, ngày lao động của tất cả công nhân sẽ là 8 giờ.”

Việc lựa chọn ngày 1/5 có ý nghĩa đặc biệt vì đây là thời điểm bắt đầu năm kế toán tại nhiều nhà máy, xí nghiệp ở Mỹ – thời điểm ký kết hợp đồng lao động mới. Điều này tạo điều kiện để công nhân đồng loạt đấu tranh mà giới chủ khó có thể trì hoãn hoặc từ chối.

Phong trào đấu tranh của công nhân năm 1886

Trong “Lời kêu gọi” được tuyên bố tại Đại hội thành lập Hội Liên hiệp lao động Quốc tế I, ngày 28 tháng năm 1861, với tư cách là ủy viên Đoàn chủ tịch Đại hội, Các Mác đã nói nhiều đến việc phải rút ngắn thời gian lao động trong ngày. Và ngay sau khi thành lập, đã coi việc rút ngắn thời gian lao động là nhiệm vụ đấu tranh của giai cấp vô sản.

Tại Đại hội lần thứ nhất của Quốc tế I họp tại Giơnevơ (Thụy Sĩ) tháng 9/1866, vấn đề đấu tranh cho ngày làm việc 8 giờ được xác định là nhiệm vụ quan trọng. Khẩu hiệu ngày làm 8 giờ sớm xuất hiện trong một số nơi của nước Anh, nước có nền công nghiệp phát triển sớm nhất. Yêu sách này dần lan sang các nước khác.

Do việc công nhân viên chức Anh di cư sang Mỹ ngày càng đông, phong trào đòi làm việc 8 giờ phát triển mạnh ở nước Mỹ, đồng thời với nó là sự nảy nở và phát triển rộng khắp phong trào công đoàn. Năm 1868, giới cầm quyền Mỹ buộc phải thông qua đạo luật ấn định ngày làm 8 giờ trong các cơ quan, xí nghiệp thuộc Chính phủ. Nhưng các nhà máy, xí nghiệp tư nhân vẫn giữ ngày làm việc từ 11 đến 12 giờ.

Năm 1886, tại thành phố công nghiệp lớn Chicagô, Đại hội Liên đoàn lao động Mỹ thông qua Nghị quyết nêu rõ: “…Từ ngày 1/5/1886, ngày lao động của tất cả các công nhân sẽ là 8 giờ”. Sở dĩ ngày 1/5 được chọn bởi đây là ngày bắt đầu một năm kế toán tại hầu hết các nhà máy, xí nghiệp ở Mỹ. Vào ngày này, hợp đồng mới giữa thợ và chủ sẽ được ký. Giới chủ tư bản có thể biết trước quyết định của công nhân mà không thể kiếm cớ chối từ.

Ngày 1/5/1886, do yêu cầu không được đáp ứng một cách đầy đủ, giai cấp công nhân trên toàn nước Mỹ đã tham gia bãi công nhằm gây áp lực buộc giới chủ thực hiện yêu sách của mình. Đầu tiên là cuộc bãi công tại thành phố Chicagô.

Khoảng 40 nghìn người không đến nhà máy. Họ tổ chức mít tinh, biểu tình trên đường phố với biểu ngữ “Từ hôm nay không người thợ nào làm việc quá 8 giờ một ngày! Phải thực hiện 8 giờ làm việc, 8 giờ nghỉ ngơi, 8 giờ vui chơi!” Cuộc đấu tranh lôi cuốn ngày càng đông người tham gia.

Cũng trong ngày hôm đó, tại các trung tâm công nghiệp khác trên nước Mỹ đã nổ ra 5.000 cuộc bãi công với 340 nghìn công nhân tham gia. Ở Washington, New York, Baltimore, Boston… hơn 125.000 công nhân giành được quyền ngày chỉ làm 8 giờ.

Những cuộc biểu tình tại Chicago diễn ra ngày càng quyết liệt. Giới chủ đuổi những công nhân bãi công, thuê người làm ở các thành phố bên cạnh, thuê bọn khiêu khích và cảnh sát đàn áp, phá hoại cuộc đấu tranh của công nhân. Các xung đột xảy ra dữ dội khiến hàng trăm công nhân chết và bị thương, nhiều thủ lĩnh công đoàn bị bắt…

Báo cáo của Liên đoàn Lao động Mỹ xác nhận: “Chưa bao giờ trong lịch sử nước Mỹ lại có một cuộc nổi dậy mạnh mẽ, toàn diện trong quần chúng công nhân công nghiệp đến như vậy”.

Ngày 14/7/1889, ba năm sau “thảm kịch” tại thành phố Chicago, Quốc tế II được thành lập. Dưới sự lãnh đạo của Phiđrich Ăngghen, Đại hội lần thứ nhất của Quốc tế Cộng sản II đã quyết định lấy ngày 1/5 hàng năm làm ngày biểu dương lực lượng và đấu tranh chung của tầng lớp vô sản các nước.

Từ đó, ngày 1/5 trở thành ngày Quốc tế lao động, ngày đấu tranh của giai cấp công nhân, ngày nghỉ ngơi và biểu dương lực lượng, ngày hội của công nhân và nhân dân lao động toàn thế giới.

Năm 1920, dưới sự phê chuẩn của Lênin, Liên Xô (cũ) là nước đầu tiên cho phép người dân được nghỉ làm vào ngày Quốc tế Lao động 1/5. Sáng kiến này dần dần được nhiều nước khác trên thế giới thực hiện.

Ý nghĩa Ngày Quốc tế Lao động 1/5

Ngày 1/5 được xem là:

• Ngày kỷ niệm thắng lợi của phong trào công nhân quốc tế
• Ngày thể hiện tinh thần đoàn kết của người lao động trên toàn thế giới
• Ngày đấu tranh vì hòa bình, dân chủ và tiến bộ xã hội

Đây cũng là dịp để tôn vinh vai trò, vị trí và những đóng góp to lớn của giai cấp công nhân đối với sự phát triển của xã hội.

Ngày Quốc tế Lao động 1/5 tại Việt Nam

Tại Việt Nam, Ngày Quốc tế Lao động lần đầu tiên được tổ chức vào năm 1930.

Ngày 1/5/1930, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, giai cấp công nhân nước ta đã tổ chức biểu tình, mít-tinh ngoài đường phố, thể hiện tinh thần đoàn kết với phong trào công nhân quốc tế và đấu tranh trực diện với thực dân Pháp.

Phong trào này đã góp phần mở đầu cho cao trào cách mạng 1930–1931, đỉnh cao là phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh.

Ngày 1/5 sau Cách mạng Tháng Tám

Sau khi đất nước giành độc lập, Ngày Quốc tế Lao động được tổ chức chính thức và trang trọng:

Ngày 1/5/1946: lần đầu tiên mít-tinh lớn được tổ chức tại Hà Nội với sự tham gia của khoảng 20 vạn người lao động

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh ngày 18/2/1946, quy định Ngày 1/5 là ngày lễ chính thức, người lao động được nghỉ và hưởng nguyên lương

Ý nghĩa Ngày Quốc tế Lao động trong thời đại ngày nay

Ngày hội lớn của giai cấp công nhân và người lao động Việt Nam

Biểu tượng của tinh thần đoàn kết quốc tế

Dịp để ôn lại truyền thống đấu tranh, xây dựng và phát triển của giai cấp công nhân

Đồng thời, đây cũng là thời điểm để khẳng định vai trò của người lao động trong sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội và hội nhập quốc tế.

Kỷ niệm Ngày Quốc tế Lao động 1/5 không chỉ là dịp tri ân những đóng góp của người lao động mà còn là cơ hội để mỗi chúng ta tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, sáng tạo, góp phần xây dựng đất nước ngày càng phát triển bền vững.

Phát huy truyền thống của giai cấp công nhân Việt Nam – tiếp tục đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới.