BẠN CÓ BIẾT TUỔI XƯƠNG LÀ GÌ? CÁCH XÁC ĐỊNH TUỔI XƯƠNG CHO TRẺ

Việc đánh giá sự phát triển thể chất của trẻ, đặc biệt là chiều cao và giai đoạn dậy thì, ngày càng được các bậc phụ huynh quan tâm. Một trong những chỉ số quan trọng giúp theo dõi quá trình này chính là tuổi xương. Đây là thông tin có giá trị trong phát hiện sớm các rối loạn tăng trưởng và định hướng điều trị phù hợp cho trẻ.

1. Tuổi xương là gì?

Tuổi xương (Bone Age) là chỉ số phản ánh mức độ trưởng thành của hệ xương, cho biết xương của trẻ đã phát triển đến giai đoạn nào so với tuổi thật.

Theo Hướng dẫn Quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản – Bộ Y tế (QĐ 4128/QĐ-BYT năm 2016), đánh giá phát triển thể chất của trẻ bao gồm kiểm tra hệ xương và mức độ cốt hóa, nhằm phát hiện sớm bất thường về tăng trưởng hoặc dậy thì.

• Nếu tuổi xương tương ứng với tuổi thật: trẻ phát triển phù hợp.

• Nếu tuổi xương chậm hơn: có thể gặp chậm phát triển, thấp chiều cao.

• Nếu tuổi xương vượt trước tuổi thật: có thể liên quan dậy thì sớm hoặc rối loạn nội tiết.

Tuổi xương vì vậy là một công cụ quan trọng giúp bác sĩ đánh giá toàn diện sự phát triển của trẻ trong từng giai đoạn.

2. Cách xác định tuổi xương

Hiện nay, phương pháp xác định tuổi xương được áp dụng phổ biến tại các cơ sở y tế là chụp X-quang bàn tay và cổ tay trái, sau đó so sánh với các chuẩn quốc tế.

2.1. Chụp X-quang bàn tay – cổ tay trái

• Thực hiện tư thế thẳng theo quy trình trong danh mục kỹ thuật Bộ Y tế.

• Thời gian chụp nhanh, liều tia thấp và an toàn đối với trẻ.

• Hình ảnh thu được thể hiện mức độ cốt hóa của các xương nhỏ ở bàn tay, cổ tay và đầu xương dài.

2.2. So sánh với Atlas chuẩn

Bác sĩ đối chiếu phim X-quang của trẻ với Atlas Greulich & Pyle – bộ ảnh mô tả tiến trình cốt hóa tương ứng với từng độ tuổi theo chuẩn quốc tế.

2.3. Đưa ra kết luận tuổi xương

Sau khi đánh giá, bác sĩ xác định:

• Tuổi xương tính theo năm

• Mức độ phù hợp giữa tuổi xương và tuổi thật

• Khả năng tăng trưởng chiều cao còn lại

• Nguy cơ rối loạn nội tiết, dậy thì sớm hoặc chậm dậy thì

• Hướng tư vấn theo dõi và điều trị

3. Vai trò của việc kiểm tra tuổi xương

3.1. Đánh giá tăng trưởng chiều cao

Tuổi xương giúp xác định trẻ có đang phát triển đúng tốc độ hay không.

• Tuổi xương chậm → trẻ có thể còn nhiều tiềm năng tăng chiều cao.

• Tuổi xương tăng nhanh → nguy cơ đóng sụn tăng trưởng sớm, hạn chế chiều cao trưởng thành.

3.2. Chẩn đoán dậy thì sớm hoặc dậy thì muộn

Trẻ dậy thì sớm thường có tuổi xương vượt trước so với tuổi thật. Ngược lại, trẻ dậy thì muộn thường có tuổi xương chậm.

3.3. Phát hiện bệnh lý nội tiết

Dựa vào tuổi xương, bác sĩ có thể tầm soát:

• Suy giáp

• Thiểu năng tuyến yên

• Rối loạn hormone tăng trưởng

• Tăng sinh tuyến thượng thận bẩm sinh

• Các bệnh lý ảnh hưởng đến hệ xương và chiều cao

3.4. Hỗ trợ chỉnh hình – chấn thương chỉnh hình

Tuổi xương được sử dụng để đánh giá:

• Độ trưởng thành xương trong vẹo cột sống

• Mức độ liền xương sau chấn thương

• Thời điểm can thiệp chỉnh hình phù hợp

3.5. Ứng dụng trong pháp y

Trong một số trường hợp đặc biệt, tuổi xương giúp xác định độ tuổi sinh học của đối tượng cần giám định.

4. Khi nào nên đưa trẻ đi kiểm tra tuổi xương?

Phụ huynh nên cho trẻ chụp tuổi xương khi có một trong các biểu hiện sau:

• Chiều cao không đạt chuẩn theo biểu đồ tăng trưởng WHO

• Trẻ thấp hơn so với bạn bè cùng tuổi

• Tăng trưởng chậm kéo dài

• Tăng chiều cao nhanh bất thường, nghi ngờ dậy thì sớm

• Trẻ có bệnh lý nội tiết hoặc bệnh mạn tính ảnh hưởng đến phát triển

• Bác sĩ chuyên khoa yêu cầu theo dõi tăng trưởng

5. Dịch vụ kiểm tra tuổi xương tại Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc

Bệnh viện triển khai thường quy dịch vụ đánh giá tuổi xương:

• Chụp X-quang bàn tay – cổ tay theo chuẩn Bộ Y tế

• Khám và tư vấn bởi bác sĩ Nhi – Nội tiết, chuyên gia tăng trưởng – dậy thì

• Đánh giá biểu đồ tăng trưởng WHO

• Tư vấn chiều cao, dinh dưỡng và theo dõi dậy thì

Thời gian thực hiện nhanh, an toàn và trả kết quả trong ngày.

Thông tin liên hệ BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC
Hotline CSKH: 0911.553.115
Hotline Cấp cứu 24/7: 0859.873.115
Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ
Phòng khám Sản – Nhi: 394 Đường Mê Linh, Phường Vĩnh Phúc, tỉnh Phú Thọ
Email: chamsockhachhang.sannhivp@gmail.com
Fanpage | Zalo | YouTube: Bệnh Viện Sản Nhi Vĩnh Phúc

Tài liệu tham khảo

1. Bộ Y tế. Hướng dẫn Quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản. Quyết định 4128/QĐ-BYT, năm 2016.

2. Bộ Y tế. Chương trình đào tạo liên tục Nhi khoa, nội dung: Đánh giá tăng trưởng và dậy thì.

3. Greulich WW, Pyle SI. Radiographic Atlas of Skeletal Development of the Hand and Wrist. Stanford University Press.

4. Rosenfield RL. Disorders of Puberty. New England Journal of Medicine, 2021.

5. UpToDate (2024). Evaluation of short and tall stature in children.