Trẻ cáu gắt, ăn vạ, la hét vô cớ: Khi nào là bất thường?
Trẻ cáu gắt, ăn vạ, la hét vô cớ là tình huống khiến nhiều cha mẹ căng thẳng và lo lắng. Trong đa số trường hợp, đây có thể là biểu hiện tâm lý sinh lý bình thường của trẻ nhỏ. Tuy nhiên, nếu hành vi này xảy ra kéo dài, lặp đi lặp lại với cường độ cao, cha mẹ không nên chủ quan vì có thể liên quan đến bất thường chậm phát triển, đặc biệt là chậm phát triển ngôn ngữ, cảm xúc – xã hội hoặc rối loạn phát triển.
Vì sao chậm phát triển có thể gây cáu gắt, ăn vạ?
Ở trẻ chậm phát triển, đặc biệt là chậm nói hoặc chậm phát triển giao tiếp, trẻ thường:
-
Khó diễn đạt nhu cầu, cảm xúc bằng lời nói.
-
Không hiểu hoặc hiểu chưa đầy đủ yêu cầu của người lớn.
-
Dễ thất vọng, ức chế khi không được đáp ứng mong muốn.
Khi không thể “nói ra điều mình cần”, trẻ có xu hướng thể hiện cảm xúc bằng hành vi, trong đó cáu gắt, la hét, ăn vạ là những biểu hiện thường gặp.
Những bất thường phát triển thường liên quan đến cáu gắt kéo dài
Hành vi cáu gắt, ăn vạ có thể liên quan đến một số tình trạng sau:
-
Chậm phát triển ngôn ngữ: trẻ ít nói, nói muộn, vốn từ nghèo nàn, khó diễn đạt.
-
Chậm phát triển cảm xúc – xã hội: trẻ khó tương tác, khó chia sẻ, ít giao tiếp mắt.
-
Rối loạn phổ tự kỷ: cáu gắt khi thay đổi thói quen, quá nhạy cảm với âm thanh, ánh sáng.
-
Rối loạn tăng động giảm chú ý: trẻ khó kiểm soát cảm xúc, bốc đồng, dễ kích thích.
-
Chậm phát triển trí tuệ hoặc chậm phát triển toàn diện.
Không phải mọi trẻ ăn vạ đều mắc các rối loạn trên, nhưng hành vi kéo dài kèm theo các dấu hiệu phát triển bất thường là tín hiệu cảnh báo quan trọng.
Dấu hiệu cha mẹ cần đặc biệt lưu ý
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa khi trẻ cáu gắt, ăn vạ kèm theo một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
-
Trẻ chậm nói, không nói hoặc không ghép được câu phù hợp với lứa tuổi.
-
Ít giao tiếp bằng mắt, ít đáp ứng khi được gọi tên.
-
Không biết chỉ trỏ, không bắt chước hành động.
-
Khó chơi chung với trẻ khác, ít chia sẻ cảm xúc.
-
Cáu gắt dữ dội, kéo dài, khó trấn an.
-
Có hành vi lặp lại như vẫy tay, xoay đồ vật, chạy vòng tròn.
Việc nhận diện sớm các dấu hiệu này giúp can thiệp kịp thời, tránh bỏ lỡ “giai đoạn vàng” trong phát triển của trẻ.
Vai trò của thăm khám và can thiệp sớm
Khi nghi ngờ trẻ có dấu hiệu chậm phát triển, việc thăm khám sớm tại cơ sở y tế chuyên khoa nhi là rất quan trọng. Trẻ sẽ được:
-
Đánh giá toàn diện về phát triển vận động, ngôn ngữ, nhận thức và hành vi.
-
Sàng lọc các nguyên nhân y khoa liên quan như thiếu vi chất, rối loạn giấc ngủ, bệnh lý thần kinh.
-
Tư vấn kế hoạch can thiệp phù hợp: can thiệp sớm, ngôn ngữ trị liệu, hoạt động trị liệu hoặc phối hợp đa chuyên khoa nếu cần.
Can thiệp càng sớm, khả năng cải thiện của trẻ càng cao, đồng thời giúp giảm đáng kể các hành vi cáu gắt, ăn vạ do trẻ dần giao tiếp và kiểm soát cảm xúc tốt hơn.
Thông điệp dành cho cha mẹ
Trẻ cáu gắt, ăn vạ không chỉ là vấn đề “tính cách” hay “nuông chiều”. Trong một số trường hợp, đó là cách trẻ phát tín hiệu rằng mình đang gặp khó khăn trong phát triển. Lắng nghe, quan sát và đưa trẻ đi khám sớm là bước quan trọng giúp con được hỗ trợ đúng cách, kịp thời và hiệu quả.
Tại Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc, trẻ có biểu hiện cáu gắt, ăn vạ kéo dài sẽ được:
-
Đánh giá toàn diện sự phát triển: vận động, ngôn ngữ, nhận thức, hành vi.
-
Sàng lọc các nguyên nhân y khoa liên quan.
-
Tư vấn kế hoạch can thiệp phù hợp theo từng trẻ, phối hợp đa chuyên khoa khi cần thiết.
Can thiệp sớm không chỉ giúp cải thiện khả năng giao tiếp và hành vi của trẻ mà còn giảm đáng kể áp lực tâm lý cho gia đình, tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài.
Cha mẹ không nên chờ trẻ “lớn sẽ tự hết”, mà cần chủ động đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu nghi ngờ để không bỏ lỡ giai đoạn can thiệp vàng.
Thông tin liên hệ đặt lịch khám tại BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC
Hotline CSKH: 0911.553.115
Hotline Cấp cứu 24/7: 0859.873.115
Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ
Phòng khám Sản – Nhi: 394 Đường Mê Linh, Phường Vĩnh Phúc, tỉnh Phú Thọ
Email: chamsockhachhang.sannhivp@gmail.com
Fanpage | Zalo | YouTube: Bệnh Viện Sản Nhi Vĩnh Phúc
