Siêu âm màng phổi: phát hiện sớm tràn dịch, tràn khí và tổn thương sát màng phổi

Siêu âm màng phổi (SAMP) là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh nhằm phát hiện và đánh giá tính chất dịch màng phổi, ước lượng số lượng dịch, đồng thời hỗ trợ phát hiện các tổn thương dạng khối hoặc nốt sát màng phổi. Ngoài ra, kỹ thuật này còn giúp chẩn đoán sớm tràn khí màng phổi trong những trường hợp chưa thể chụp X-quang phổi.

Với ưu điểm không xâm lấn, không sử dụng tia X, thực hiện nhanh và an toàn, siêu âm màng phổi ngày càng được áp dụng rộng rãi trong thăm khám, theo dõi và điều trị các bệnh lý hô hấp.

Đại cương

Siêu âm màng phổi là phương pháp sử dụng sóng siêu âm để khảo sát khoang màng phổi và vùng phổi sát thành ngực. Thông qua hình ảnh thu được, bác sĩ có thể đánh giá tình trạng tràn dịch, tràn khí màng phổi và một số tổn thương liên quan.

Kỹ thuật có thể thực hiện tại phòng chẩn đoán hình ảnh hoặc ngay tại buồng bệnh, đặc biệt thuận tiện đối với người bệnh nặng, hạn chế di chuyển. Thời gian thực hiện trung bình khoảng 15–20 phút.

Chỉ định

Siêu âm màng phổi được chỉ định trong các trường hợp:

• Đánh giá tổn thương phổi và màng phổi.

• Tràn dịch màng phổi, đặc biệt khi nghi ngờ tràn máu, tràn mủ màng phổi do bệnh lý hoặc sau thủ thuật có nguy cơ.

• Phát hiện tràn khí màng phổi và theo dõi diễn biến, tai biến liên quan đến tràn khí màng phổi.

• Làm rõ bản chất của tổn thương phổi sát màng phổi hoặc tổn thương thành ngực như khối u, dịch, viêm phổi.

Chống chỉ định

Hiện nay, siêu âm màng phổi không có chống chỉ định tuyệt đối, có thể thực hiện cho hầu hết người bệnh khi có chỉ định của bác sĩ.

Thận trọng

Mặc dù là kỹ thuật an toàn, người bệnh cần thông báo cho nhân viên y tế nếu đang khó thở nhiều, đau ngực tăng, chóng mặt hoặc không thể thay đổi tư thế theo hướng dẫn để được hỗ trợ phù hợp trong quá trình thực hiện.

Người bệnh cần chuẩn bị gì trước khi siêu âm?

Để việc siêu âm diễn ra thuận lợi và nhanh chóng, người bệnh nên lưu ý:

• Mang theo phiếu chỉ định siêu âm màng phổi (nếu đã được bác sĩ chỉ định).

• Mặc trang phục rộng rãi, thuận tiện bộc lộ vùng ngực cần khảo sát.

• Không cần nhịn ăn; nên nghỉ ngơi vài phút trước khi thực hiện nếu vừa vận động nhiều.

• Thực hiện đúng tư thế theo hướng dẫn của nhân viên y tế: có thể ngồi, nằm ngửa hoặc nằm nghiêng; thả lỏng và phối hợp hít thở khi được yêu cầu.

• Báo ngay cho nhân viên y tế nếu đang đau ngực nhiều, khó thở hoặc cảm thấy không thoải mái khi thay đổi tư thế.

Thời gian thực hiện kỹ thuật thường khoảng 20 phút, có thể tiến hành tại phòng kỹ thuật hoặc tại buồng bệnh tùy tình trạng người bệnh.

Kết quả siêu âm cho biết điều gì?

Thông qua siêu âm màng phổi, bác sĩ có thể:

• Xác định có hay không tràn dịch màng phổi và ước lượng mức độ dịch.

• Gợi ý tình trạng tràn khí màng phổi trong một số trường hợp.

• Hỗ trợ đánh giá tổn thương sát màng phổi hoặc thành ngực như viêm phổi, xẹp phổi, tụ dịch hoặc khối bất thường.

Kết quả siêu âm là một trong những công cụ hỗ trợ quan trọng cho bác sĩ trong quá trình chẩn đoán. Việc đưa ra chẩn đoán cuối cùng được thực hiện dựa trên tổng hợp đầy đủ các dữ liệu lâm sàng, tiền sử bệnh, thăm khám thực thể và các kết quả cận lâm sàng (bao gồm hình ảnh siêu âm, XQ, CT …).

Dựa trên kết quả, bác sĩ sẽ tư vấn hướng theo dõi hoặc điều trị tiếp theo phù hợp với từng người bệnh.

Theo dõi và xử trí tai biến

Siêu âm màng phổi là kỹ thuật an toàn, không ghi nhận tai biến. Sau khi thực hiện, người bệnh có thể sinh hoạt bình thường. Nếu trong hoặc sau khi siêu âm xuất hiện khó thở tăng, đau ngực tăng hoặc chóng mặt, người bệnh cần báo ngay cho nhân viên y tế để được hỗ trợ kịp thời.

Thực hiện siêu âm màng phổi tại Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc

Tại Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc, siêu âm màng phổi được thực hiện tại Khoa Chẩn đoán hình ảnh với hệ thống máy siêu âm hiện đại, đáp ứng tốt yêu cầu khảo sát các bệnh lý phổi – màng phổi ở trẻ em và người bệnh nội trú. Đội ngũ bác sĩ và kỹ thuật viên được đào tạo chuyên sâu, thực hiện đúng quy trình chuyên môn, bảo đảm an toàn, chính xác và thuận tiện cho người bệnh.

Kết quả siêu âm được trả kịp thời, hỗ trợ bác sĩ lâm sàng trong chẩn đoán, theo dõi và lựa chọn phương án điều trị phù hợp.

Thông tin liên hệ tại BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC

Hotline CSKH: 0911.553.115

Hotline Cấp cứu 24/7: 0859.873.115

Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ

Fanpage | Zalo | YouTube: Bệnh Viện Sản Nhi Vĩnh Phúc

Tài liệu tham khảo:

Bộ Y tế (2025) Quyết định số 3375/QĐ-BYT ngày 29/10/2025 Về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật Hô hấp – Tập 1.1”