Rối loạn tăng động giảm chú ý: Dấu hiệu, nguyên nhân và chẩn đoán

Rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) ở trẻ em là rối loạn phát triển thần kinh thường gặp. Bài viết giúp phụ huynh nhận biết dấu hiệu, tìm hiểu nguyên nhân và cách chẩn đoán.

Rối loạn tăng động giảm chú ý là gì?

Rối loạn tăng động giảm chú ý là một rối loạn thường gặp trong thực hành lâm sàng tâm thần học trẻ em. Phần lớn các trường hợp thường có biểu hiện triệu chứng giảm chú ý kết hợp với rối loạn tăng động

Đặc điểm nổi bật của rối loạn này là người bệnh không thể duy trì sự tập trung chú ý cần thiết vào một sự vật, một chủ đề, một công việc nào đó mà luôn thay đổi sự tập trung chú ý vào những vật, sự việc, những kích thích xung quanh. Điều này dẫn đến hậu quả là xuất hiện những triệu chứng tăng vận động, người bệnh luôn hoạt động nhưng lại không thể hoàn tất một công việc nào đó khi được yêu cầu, được giao phó.

Chẩn đoán tăng động giảm chú ý chỉ được đặt ra khi biểu hiện của rối loạn này không chỉ xuất hiện ở một môi trường đặc biệt nào đó mà nó phải xuất hiện ở nhiều hoàn cảnh môi trường khác nhau như ở nhà, trường học v.v…

Từ 3 – 7% trẻ ở lứa tuổi học đường mắc rối loạn này. Trẻ nam mắc nhiều hơn trẻ nữ, với tỉ lệ nam/nữ = 2,5 – 5,6

Nguyên nhân và yếu tố liên quan

Cho đến nay, khoa học chưa tìm được một nguyên nhân đơn lẻ gây ADHD. Tuy nhiên, một số yếu tố có liên quan rõ rệt bao gồm:

Yếu tố di truyền

Các nghiên cứu cho thấy di truyền đóng vai trò quan trọng. Nguy cơ mắc ADHD tăng lên ở trẻ có người thân trong gia đình (cha/mẹ hoặc anh chị em ruột) mắc rối loạn này.

Bất thường hoặc tổn thương não bộ

Tỷ lệ ADHD có xu hướng tăng ở trẻ có tiền sử viêm não, viêm màng não, chấn thương não, ngạt sau sinh, sinh non hoặc các yếu tố bất lợi trong giai đoạn sớm của cuộc đời.

Yếu tố môi trường

Một số yếu tố trong thai kỳ và môi trường sống có thể làm tăng nguy cơ, như phơi nhiễm chất độc (ví dụ chì, thuốc diệt côn trùng), hút thuốc lá, rượu hoặc sử dụng chất gây nghiện khi mang thai.

Dấu hiệu nhận biết và chẩn đoán (phụ huynh cần biết)

ADHD thường biểu hiện ở ba nhóm triệu chứng chính: giảm chú ý, tăng động, xung động. Các biểu hiện thay đổi từ nhẹ đến nặng.

Dấu hiệu giảm chú ý

Trẻ có thể:

Thường xuyên mắc lỗi do thiếu chú ý khi làm bài tập hoặc hoạt động.
Khó duy trì tập trung trong học tập hoặc trò chơi.
Có vẻ như không lắng nghe khi người khác nói.
Không hoàn tất bài tập hoặc nhiệm vụ được giao.
Khó tổ chức công việc, né tránh những việc cần tập trung.
Hay làm mất đồ dùng học tập, dễ bị xao nhãng, hay quên.

Dấu hiệu tăng động

Trẻ có thể:

Ngọ nguậy chân tay, không ngồi yên, hay đứng lên khi cần ngồi.
Chạy nhảy, leo trèo trong hoàn cảnh không phù hợp.
Khó tuân thủ luật chơi, hoạt động liên tục, “không biết mệt”.

Dấu hiệu xung động

Trẻ có thể:

Trả lời khi chưa nghe hết câu hỏi.
Khó chờ đến lượt.
Hay ngắt lời, áp đặt, nói quá nhiều.

Khó khăn học tập trong ADHD thường là hệ quả của giảm tập trung và tăng động, không đồng nghĩa trẻ kém thông minh.

*Trẻ tăng động giảm chú ý (nguồn Internet)*

Chẩn đoán rối loạn tăng động giảm chú ý

Tại Việt Nam, chẩn đoán ADHD chủ yếu dựa vào tiêu chuẩn lâm sàng theo phân loại quốc tế (ICD-10) và yêu cầu:

Triệu chứng tồn tại trong thời gian đủ dài, ảnh hưởng chức năng.
Xuất hiện trước một độ tuổi nhất định.
Xuất hiện ở nhiều môi trường khác nhau.
Loại trừ các rối loạn khác có thể gây triệu chứng tương tự.

Bác sĩ có thể phối hợp đánh giá bằng các bảng hỏi chuẩn hóa (ví dụ Vanderbilt) và xem xét các rối loạn đi kèm như tự kỷ, rối loạn hành vi, chậm phát triển trí tuệ.

Đăng ký khám và tư vấn rối loạn tăng động giảm chú ý tại Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc

Rối loạn tăng động giảm chú ý cần được đánh giá toàn diện, theo dõi và can thiệp lâu dài với sự phối hợp giữa cơ sở y tế, gia đình và nhà trường. Thăm khám sớm giúp xác định mức độ rối loạn, nhận diện các khó khăn đi kèm và xây dựng kế hoạch hỗ trợ phù hợp cho từng trẻ.

Phụ huynh có thể đăng ký khám và tư vấn tại Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, đánh giá và hướng dẫn can thiệp phù hợp.

Thông tin liên hệ đặt lịch khám tại BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC

Hotline CSKH: 0911.553.115

Hotline Cấp cứu 24/7: 0859.873.115

Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ

Fanpage | Zalo | YouTube: Bệnh Viện Sản Nhi Vĩnh Phúc

Tài liệu tham khảo
Quyết định số 2058/QĐ-BYT Ngày 14 tháng 05 năm 2020 của Bộ trưởng Bộ Y tế) Về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số rối loạn tâm thần thường gặp.