9 NGUYÊN TẮC CHO TRẺ ĂN BỔ SUNG – ĂN DẶM ĐÚNG CÁCH – HƯỚNG DẪN DINH DƯỠNG CHO TRẺ 6–23 THÁNG
Ăn bổ sung là quá trình cho trẻ ăn thêm các loại thực phẩm ngoài sữa mẹ (hoặc sữa công thức) khi sữa mẹ không còn đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng. Thời điểm bắt đầu phù hợp là khi trẻ tròn 6 tháng tuổi (180 ngày) và kéo dài đến khoảng 23 tháng 29 ngày, trong khi trẻ vẫn tiếp tục bú mẹ đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn.
Thực hành ăn bổ sung đúng cách giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, miễn dịch và góp phần phòng ngừa suy dinh dưỡng, thiếu vi chất hoặc thừa cân béo phì sau này. Dưới đây là 9 nguyên tắc quan trọng khi cho trẻ ăn bổ sung cha mẹ cần nắm rõ.
1. Bắt đầu ăn bổ sung đúng thời điểm và tiếp tục bú mẹ
Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tối ưu cho trẻ trong 6 tháng đầu đời.
Sau 6 tháng, nhu cầu năng lượng và vi chất của trẻ tăng cao nên cần bổ sung thêm thức ăn ngoài sữa mẹ.
Tuy nhiên, trẻ vẫn nên tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn để tăng cường miễn dịch và đảm bảo phát triển tối ưu.
2. Đảm bảo đủ số bữa, lượng ăn và độ đậm năng lượng
Dung tích dạ dày của trẻ nhỏ nên khẩu phần cần chia thành nhiều bữa trong ngày. Thức ăn phải có độ đặc phù hợp, tăng dần theo tuổi để đảm bảo cung cấp đủ năng lượng. Tránh cho trẻ ăn thức ăn quá loãng vì dễ gây thiếu dinh dưỡng.
3. Đa dạng thực phẩm và cân đối các nhóm chất
Khẩu phần ăn bổ sung cần đủ 4 nhóm thực phẩm: tinh bột, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất từ rau củ quả. Việc đa dạng hóa thực phẩm giúp trẻ được cung cấp đầy đủ vi chất thiết yếu, hỗ trợ phát triển thể chất và trí não.
4. Ưu tiên thực phẩm tươi, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn
Thực phẩm tươi, chế biến tại nhà từ nguồn thực phẩm sẵn có địa phương giúp đảm bảo giá trị dinh dưỡng. Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, nhiều đường, muối, chất béo bão hòa hoặc chất béo chuyển hóa vì có thể ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe trẻ.
5. Không cho trẻ dùng thực phẩm, đồ uống kém dinh dưỡng
Các loại nước ngọt, bánh kẹo nhiều đường hoặc thực phẩm nghèo dinh dưỡng có thể làm giảm nhu cầu bú mẹ, tăng nguy cơ suy dinh dưỡng hoặc thừa cân. Trẻ nhỏ nên được tiếp cận chế độ ăn lành mạnh ngay từ đầu.
6. Thực hành nuôi dưỡng đáp ứng
Người chăm sóc cần khuyến khích trẻ ăn nhưng không ép ăn. Quan sát tín hiệu đói – no của trẻ và tạo môi trường ăn uống tích cực giúp trẻ hình thành thói quen ăn uống lành mạnh, hỗ trợ phát triển tâm lý – xã hội.
7. Đảm bảo an toàn thực phẩm và vệ sinh
Thức ăn bổ sung phải được chế biến hợp vệ sinh, dụng cụ ăn uống sạch. Người chăm sóc cần rửa tay trước khi chế biến và cho trẻ ăn nhằm phòng ngừa bệnh tiêu hóa, đặc biệt là tiêu chảy ở trẻ nhỏ.
8. Bổ sung vi chất khi cần thiết theo hướng dẫn chuyên môn
Trong trường hợp khẩu phần chưa đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng, đặc biệt tại các vùng có nguy cơ thiếu vi chất cao, có thể sử dụng thực phẩm tăng cường vi chất hoặc bổ sung vi chất theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Đây là biện pháp hỗ trợ, không thay thế chế độ ăn đa dạng.
9. Theo dõi tăng trưởng thường xuyên
Việc theo dõi cân nặng, chiều cao, tình trạng dinh dưỡng định kỳ giúp phát hiện sớm nguy cơ suy dinh dưỡng hoặc thừa cân để điều chỉnh chế độ ăn phù hợp. Đây là bước quan trọng bảo đảm trẻ phát triển tối ưu trong giai đoạn đầu đời.
Khuyến nghị cho cha mẹ
Giai đoạn ăn bổ sung từ 6–23 tháng tuổi là thời điểm nhạy cảm đối với tăng trưởng và phát triển của trẻ. Cha mẹ cần đảm bảo chế độ ăn khoa học, vệ sinh và phù hợp lứa tuổi, đồng thời theo dõi sức khỏe trẻ thường xuyên. Khi có dấu hiệu trẻ biếng ăn kéo dài, chậm tăng cân hoặc nghi ngờ thiếu vi chất, cần đưa trẻ đi khám để được tư vấn chuyên môn.
Khám và tư vấn dinh dưỡng cho trẻ tại Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc
Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc là một trong những cơ sở chuyên khoa hàng đầu của tỉnh trong chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, cung cấp dịch vụ khám, tư vấn dinh dưỡng, theo dõi tăng trưởng và hướng dẫn ăn bổ sung khoa học cho trẻ nhỏ.
Đội ngũ bác sĩ Nhi khoa, chuyên gia dinh dưỡng và điều dưỡng giàu kinh nghiệm luôn sẵn sàng đồng hành cùng gia đình trong việc chăm sóc sức khỏe trẻ.
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám định kỳ để được tư vấn chế độ ăn phù hợp từng giai đoạn phát triển, phòng ngừa suy dinh dưỡng, thiếu vi chất và đảm bảo trẻ phát triển toàn diện.
Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc – Đồng hành cùng mẹ và bé vì một thế hệ khỏe mạnh.
Thông tin liên hệ đặt lịch khám tại BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC
Hotline CSKH: 0911.553.115
Hotline Cấp cứu 24/7: 0859.873.115
Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ
Fanpage | Zalo | YouTube: Bệnh Viện Sản Nhi Vĩnh Phúc
Nguồn: Bộ Y tế, Quyết định số 318/QĐ-BYT ngày 30/01/2026; Quyết định ban hành tài liệu “Hướng dẫn ăn bổ sung cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến 23 tháng tuổi”
