Rối loạn tăng động giảm chú ý: Can thiệp, tiên lượng và phòng ngừa

Rối loạn tăng động giảm chú ý là một rối loạn thường gặp trong thực hành lâm sàng tâm thần học trẻ em. Phần lớn các trường hợp thường có biểu hiện triệu chứng giảm chú ý kết hợp với rối loạn tăng động

Đặc điểm nổi bật của rối loạn này là người bệnh không thể duy trì sự tập trung chú ý cần thiết vào một sự vật, một chủ đề, một công việc nào đó mà luôn thay đổi sự tập trung chú ý vào những vật, sự việc, những kích thích xung quanh. Điều này dẫn đến hậu quả là xuất hiện những triệu chứng tăng vận động, người bệnh luôn hoạt động nhưng lại không thể hoàn tất một công việc nào đó khi được yêu cầu, được giao phó.

Chẩn đoán tăng động giảm chú ý chỉ được đặt ra khi biểu hiện của rối loạn này không chỉ xuất hiện ở một môi trường đặc biệt nào đó mà nó phải xuất hiện ở nhiều hoàn cảnh môi trường khác nhau như ở nhà, trường học v.v…

Từ 3 – 7% trẻ ở lứa tuổi học đường mắc rối loạn này. Trẻ nam mắc nhiều hơn trẻ nữ, với tỉ lệ nam/nữ = 2,5 – 5,6

Rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) cần can thiệp sớm và phối hợp đa chuyên ngành.

Trẻ tăng động giảm chú ý (Nguồn: Internet) — *Trẻ tăng động giảm chú ý (Nguồn ảnh: Internet)*

Nguyên tắc can thiệp

Can thiệp ADHD cần được xây dựng theo nguyên tắc:

Cá thể hóa theo mức độ biểu hiện và lứa tuổi.
Phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ, gia đình và nhà trường.
Theo dõi tiến triển lâu dài và điều chỉnh định kỳ.

Không có một phương pháp duy nhất phù hợp với tất cả trẻ. Việc lựa chọn phương pháp can thiệp sẽ dựa trên đánh giá cụ thể của từng trường hợp.

Các nhóm biện pháp can thiệp

Can thiệp tâm lý – hành vi – giáo dục

Trẻ có thể được hướng dẫn:

Rèn kỹ năng chú ý và tổ chức nhiệm vụ.
Huấn luyện tự kiểm soát hành vi và giảm xung động.
Điều chỉnh thói quen học tập, sinh hoạt; phối hợp với giáo viên để hỗ trợ tại trường.

Gia đình giữ vai trò quan trọng trong việc tạo môi trường ổn định, nề nếp, tăng cường khen thưởng hành vi phù hợp và giảm các yếu tố gây xao nhãng.

Can thiệp y khoa

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định điều trị bằng thuốc hoặc phối hợp các biện pháp khác nhằm kiểm soát triệu chứng và cải thiện chức năng học tập – hành vi.

Việc chỉ định điều trị, lựa chọn thuốc, liều dùng và theo dõi tác dụng phụ là quyết định chuyên môn của bác sĩ, dựa trên mức độ rối loạn, bệnh lý kèm theo và đáp ứng của trẻ. Phụ huynh không tự ý sử dụng thuốc cho trẻ.

Hỗ trợ và theo dõi các rối loạn đi kèm

ADHD có thể đi kèm rối loạn hành vi, lo âu, trầm cảm, rối loạn học tập hoặc các vấn đề phát triển khác. Việc đánh giá và can thiệp toàn diện giúp nâng cao hiệu quả điều trị.

*Can thiệp ở trẻ tăng động giảm chú ý (Nguồn ảnh: Internet)*

Tiên lượng và biến chứng

ADHD có thể thay đổi theo thời gian. Một tỷ lệ đáng kể trẻ còn tồn tại triệu chứng ở tuổi vị thành niên và một số trường hợp kéo dài đến tuổi trưởng thành. Thường các biểu hiện tăng động có xu hướng giảm theo tuổi, trong khi khó khăn về giảm chú ý có thể cải thiện chậm hơn.

Nếu không được can thiệp phù hợp, trẻ có nguy cơ gặp các vấn đề thứ phát như giảm thành tích học tập, khó hòa nhập, rối loạn hành vi, nguy cơ sử dụng chất gây nghiện, lo âu hoặc trầm cảm.

Tiên lượng thường tốt hơn khi trẻ được phát hiện sớm, can thiệp sớm và có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình – nhà trường – cơ sở y tế.

Phòng ngừa

Do nguyên nhân chưa rõ ràng và có yếu tố di truyền, việc phòng ngừa tuyệt đối là khó. Tuy nhiên, có thể giảm nguy cơ bằng cách:

Chăm sóc thai kỳ tốt, tránh phơi nhiễm độc chất, không hút thuốc lá và không sử dụng rượu khi mang thai.
Bảo đảm an toàn sinh nở và chăm sóc trẻ sơ sinh, phòng ngừa các bệnh gây tổn thương não bộ.
Phát hiện sớm các khó khăn phát triển để can thiệp kịp thời.

Đăng ký khám và theo dõi rối loạn tăng động giảm chú ý tại Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc

Rối loạn tăng động giảm chú ý cần được theo dõi định kỳ để đánh giá tiến triển, điều chỉnh kế hoạch can thiệp và phát hiện sớm các rối loạn đi kèm. Việc can thiệp đúng hướng giúp cải thiện khả năng học tập, hành vi và nâng cao chất lượng cuộc sống cho trẻ.

Phụ huynh có thể đăng ký khám và theo dõi tại Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, đánh giá và tư vấn kế hoạch hỗ trợ phù hợp theo từng trẻ.

Thông tin liên hệ đặt lịch khám tại BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC

Hotline CSKH: 0911.553.115

Hotline Cấp cứu 24/7: 0859.873.115

Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ

Fanpage | Zalo | YouTube: Bệnh Viện Sản Nhi Vĩnh Phúc

Tài liệu tham khảo
Quyết định số 2058/QĐ-BYT Ngày 14 tháng 05 năm 2020 của Bộ trưởng Bộ Y tế) Về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số rối loạn tâm thần thường gặp.