ĂN BỔ SUNG (ĂN DẶM) CHO TRẺ TỪ 6–23 THÁNG TUỔI: THỜI ĐIỂM VÀNG GIÚP TRẺ PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN

Ăn bổ sung là gì?

Ăn bổ sung (ăn dặm) là quá trình cho trẻ ăn thêm các loại thức ăn khác ngoài sữa mẹ khi chỉ sữa mẹ (hoặc sữa công thức) không còn đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng của trẻ. Quá trình này thường bắt đầu khi trẻ tròn 6 tháng tuổi (180 ngày) và kéo dài đến 23 tháng 29 ngày, trong khi trẻ vẫn tiếp tục bú mẹ đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn.

Thức ăn bổ sung là các thực phẩm dành cho trẻ từ 6–23 tháng tuổi nhằm bổ sung dinh dưỡng cùng với sữa mẹ, không thay thế hoàn toàn sữa mẹ. Các thức ăn này cần:

• Giàu năng lượng và vi chất dinh dưỡng

• Đủ số lượng, cân đối thành phần

• Phù hợp khả năng nhai – nuốt của trẻ

• Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm

Cần lưu ý rằng các thức ăn dạng lỏng như sữa hoặc nước trái cây không được xem là thức ăn bổ sung, vì không cân đối dinh dưỡng và có thể làm trẻ giảm bú mẹ.

Tầm quan trọng của ăn bổ sung đúng cách

Giai đoạn từ 6–23 tháng tuổi là thời kỳ trẻ chuyển từ bú mẹ sang làm quen với thức ăn mới, học nhai, nuốt và tiêu hóa. Đây cũng là thời điểm hệ miễn dịch, chức năng tiêu hóa và các yếu tố tâm sinh lý của trẻ chưa hoàn thiện nên trẻ dễ mắc các bệnh đường tiêu hóa như tiêu chảy hoặc suy dinh dưỡng nếu ăn bổ sung không đúng cách.

Cho trẻ ăn bổ sung hợp lý kết hợp chăm sóc và phòng bệnh đầy đủ sẽ giúp:

• Trẻ tăng trưởng và phát triển tối ưu

• Phòng suy dinh dưỡng, thấp còi, thiếu vi chất

• Hình thành thói quen ăn uống lành mạnh lâu dài

• Giảm nguy cơ thừa cân, đái tháo đường, tăng huyết áp và các bệnh không lây nhiễm sau này

Giai đoạn ăn bổ sung cũng là một trong những giai đoạn khó đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng nhất vì dạ dày trẻ nhỏ, trong khi nhu cầu năng lượng và vi chất cao. Nếu chất lượng và số lượng thức ăn không đảm bảo, trẻ rất dễ chậm phát triển thể chất.

Thực tế tại nhiều quốc gia thu nhập thấp và trung bình cho thấy tỷ lệ trẻ có chế độ ăn bổ sung đạt chuẩn còn thấp, nhiều trẻ chưa đạt tần suất ăn tối thiểu hoặc chế độ ăn chấp nhận tối thiểu, dẫn tới nguy cơ suy dinh dưỡng.

Độ tuổi thích hợp bắt đầu ăn bổ sung

Trẻ cần được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu đời. Từ khi tròn 6 tháng tuổi:

• Sữa mẹ vẫn cung cấp hơn một nửa nhu cầu dinh dưỡng của trẻ 6–11 tháng tuổi

• Và khoảng một phần ba nhu cầu của trẻ 12–23 tháng tuổi

Tuy nhiên, từ mốc này sữa mẹ không còn đáp ứng đầy đủ năng lượng và vi chất, vì vậy cần bắt đầu ăn bổ sung.

Khi ăn bổ sung:

• Chức năng ăn uống phát triển từ bú sang nhai nuốt

• Thức ăn tăng dần về số lượng, độ đặc và đa dạng

• Trẻ dần chuyển từ được đút ăn sang tự ăn

Nếu trẻ không bú mẹ vì lý do đặc biệt, cần sử dụng sữa thay thế phù hợp đến 6 tháng tuổi, không nên cho ăn bổ sung sớm.

Nguy cơ khi cho trẻ ăn bổ sung quá sớm (trước 6 tháng)

• Giảm bú mẹ, thiếu dinh dưỡng thiết yếu

• Hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, khó hấp thu thức ăn

• Tăng nguy cơ nhiễm khuẩn, tiêu chảy

• Tăng nguy cơ dị ứng thực phẩm

• Mất các yếu tố bảo vệ từ sữa mẹ

• Ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài của trẻ

Nguy cơ khi cho trẻ ăn bổ sung quá muộn (sau 8 tháng)

• Không đáp ứng đủ nhu cầu phát triển

• Nguy cơ suy dinh dưỡng, còi xương, thiếu máu thiếu sắt

• Chậm phát triển kỹ năng nhai nuốt

• Khó hình thành thói quen ăn uống lành mạnh

Những lưu ý quan trọng khi cho trẻ ăn bổ sung

• Bắt đầu từ bột hoặc thức ăn nghiền đặc dần

• Tăng dần số lượng, độ đặc và đa dạng thực phẩm

• Đảm bảo vệ sinh chế biến thức ăn

• Duy trì bú mẹ song song

• Theo dõi phản ứng của trẻ khi ăn thức ăn mới

Thông điệp dành cho cha mẹ

Ăn bổ sung đúng thời điểm và đúng cách là yếu tố quyết định giúp trẻ phát triển toàn diện trong giai đoạn 1000 ngày đầu đời. Việc lựa chọn thực phẩm giàu dinh dưỡng, an toàn, phù hợp lứa tuổi và duy trì bú mẹ sẽ giúp trẻ khỏe mạnh, phòng suy dinh dưỡng và tạo nền tảng sức khỏe lâu dài.

Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc

Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc là cơ sở y tế chuyên khoa đầu ngành của tỉnh trong lĩnh vực Sản phụ khoa – Nhi khoa, cung cấp dịch vụ khám, tư vấn, điều trị và chăm sóc toàn diện cho phụ nữ mang thai, sản phụ, trẻ sơ sinh và trẻ em.

Bệnh viện không ngừng nâng cao chất lượng chuyên môn, chú trọng an toàn người bệnh, dinh dưỡng – nuôi dưỡng trẻ nhỏ, tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ và ăn bổ sung đúng cách theo hướng dẫn chuyên môn.

Quý phụ huynh có thể đến Bệnh viện để được bác sĩ Nhi khoa, chuyên gia dinh dưỡng và điều dưỡng tư vấn về chế độ ăn phù hợp từng lứa tuổi, theo dõi tăng trưởng, dự phòng suy dinh dưỡng, thiếu vi chất và hướng dẫn chăm sóc trẻ tại nhà an toàn, khoa học.

Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc – Đồng hành cùng mẹ và bé trên hành trình chăm sóc sức khỏe toàn diện.

Thông tin liên hệ đặt lịch khám tại BỆNH VIỆN SẢN NHI VĨNH PHÚC

Hotline CSKH: 0911.553.115

Hotline Cấp cứu 24/7: 0859.873.115

Địa chỉ: Km số 9, đường tránh Vĩnh Yên, xã Tề Lỗ, tỉnh Phú Thọ

Fanpage | Zalo | YouTube: Bệnh Viện Sản Nhi Vĩnh Phúc

Nguồn: Bộ Y tế, Quyết định số 318/QĐ-BYT ngày 30/01/2026; Quyết định ban hành tài liệu “Hướng dẫn ăn bổ sung cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến 23 tháng tuổi”